„Polak w Polsce gospodarzem” – ale czego?

Tegoroczny Marsz Niepodległości przeszedł przez Warszawę z hasłem „Polak w Polsce gospodarzem”. Zważywszy jednak na to, co pisali autorzy niemainstreamowi (za to nie byle jacy – prof. Witold Kieżun, prof. Tadeusz Kowalik, prof. Kazimierz Poznański czy prof. Jacek Tittenbrun), trzeba zadać pytanie: czy w ogóle po okresie transformacji cokolwiek znaczącego z majątku narodowego zostało w polskich rękach? O tym, że niewiele, świadczą znamienne określenia przywołanych wyżej autorów: „patologia transformacji”, „uwłaszczenie na rzecz kapitału obcego”, „wielki przekręt”, „z deszczu pod rynnę”.

Niejako podsumowaniem toczonych przed laty sporów są kolejne publikacje prof. Tomasza Zaryckiego, który gromadzi argumenty niedostrzegane bądź ignorowane przez reprezentantów optymistycznej (i bezkrytycznej) narracji o przemianach ustrojowych po roku ’89, a zwłaszcza o przekształceniach własnościowych, jakie wtedy zostały dokonane, a które były po prostu wywłaszczeniem polskiego społeczeństwa ze znacznej części majątku narodowego. Najlepiej rekapituluje bilans tamtego okresu załączony poniżej tekst, w którym prof. Zarycki polemizuje z wizją „złotego wieku” w historii Polski, jaką w swoich książkach prezentuje prof. Marcin Piątkowski. Jeśli badania Deloitte (2015 r.) wykazały, że majątek statystycznego Polaka jest 50 razy mniejszy niż statystycznego Niemca i 20 razy mniejszy niż przeciętnego Greka; jeśli (wg Piketty’ego) zachodni kapitał przejął w Polsce 1/4 kapitału ogólnego w Polsce – w tym nieruchomości, a ponad 50%, jeśli chodzi tylko o firmy – to musi to oznaczać straty na prywatyzacji rzędu ponad 90% wartości, zewnętrzną kontrolę własności, ogromny odpływ gotówki w formie zysków kapitałowych, co łącznie znacznie przekraczało skalę transferów otrzymywanych z UE.

Czym w takim razie może gospodarować Polak w Polsce, skoro tak niewiele mu zostało? Czym może być polski pracownik, jeśli nie dużo gorzej wynagradzanym niż na Zachodzie robotnikiem? I wreszcie czym jest – w świetle tego, jaką rolę pełnił i najczęściej pełni nadal – polski inteligent, a zwłaszcza naukowiec, jeśli nie „rezydentem obcego kapitału” (jak tę warstwę społeczną nazywał już Józef Chałasiński), a więc przedstawicielem kompradorskiej elity „o lokajskiej duszy”?

Zarycki-Naturalizujacwywlaszczenia.pdf

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Kulturowy rasizm-klasizm

„Kultura często spełnia rolę politycznie poprawnego, eufemistycznego określenia rasy” – pisze Adam Kuper („Kultura. Model antropologiczny”, s. 207). I z tej przyczyny do takiego właśnie „eleganckiego” rasizmu, właściwego wyrafinowanym intelektualistom odwołują się zwłaszcza ci, którzy są zawsze pierwsi, by strofować innych za mowę nienawiści z powodu pochodzenia etnicznego, narodowego czy religijnego.

Tymczasem, jak widać, ich mentalna struktura niczym się nie różni od tej, którą tak chętnie i z poczuciem wyższości piętnują u innych. Można by nawet zaryzykować przypuszczenie, że tym usilniej starają się zdiagnozować „rasizm” u wszystkich innych, im bardziej sami przejawiają taką postawę – swoisty przejaw „fantazji przeniesieniowej”.

Wpis (fragment wywiadu udzielonego przez znanego filozofa z Polskiej Akademii Nauk równie postępowemu i oświeconemu „Tygodnikowi Powszechnemu”) już usunięto z sieci, ale na szczęście w internecie nic nie ginie. I tak będzie – dopóki nie zapanuje totalna cenzura.

https://x.com/MariaLibura/status/2121132127894790446?a=rw4UTfP3mvbYvUL9M0I&s=20

https://x.com/katarynaaa/status/2121191788140544259?a=B5ZF9m8obJ8-y3Nmsm4&s=20

https://x.com/Kloc_K/status/2121164882091405489?a=BwWedBT6GUU7xsjPlkE&s=20

https://x.com/markus764/status/2121170008462291260?a=Zx9MWVsfftqa5aiWXhA&s=20

Opublikowano Uncategorized | 1 komentarz

11 listopada – Polska i Francja

Jak było w Polsce – każdy widział. A we Francji (wczoraj świętowano tam Dzień Rozejmu w Compiegne w 1918 roku)? Zupełnie inaczej. W internecie skomentowano to następująco:

„Aby uniknąć gwizdów i buczenia, Macron pojawia się na Polach Elizejskich pustych jak nigdy dotąd 11 listopada! Z samochodu salutuje PUSTCE.
Prezydentura u schyłku!”

https://x.com/f_philippot/status/2120467530909397066?a=AxvlEEJ_gME5ymTF7AA&s=20

„Emmanuel Macron pojawia się na Polach Elizejskich, które są całkowicie opustoszałe… Atmosfera ostatecznego końca rządów.”

https://x.com/TribunePop23/status/2120473133480329243?a=qk9chM4y6sEmVwEZsT4&s=20

Faktycznie, we Francji suwerena ani widu ani słychu, tylko weterani, mundurowi i poczty sztandarowe. Za to w Polsce – bez liku. Więc nawet nie ma sensu liczyć, czy było to 250 tysięcy, czy pół miliona, czy jeszcze więcej.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Safari dla ubogich

W czasie wojny w Jugosławii bogaci Europejczycy urządzali sobie „ludzkie safari” płacąc za możliwość strzelania do cywilów na ulicach Sarajewa. Najbardziej musieli się wykosztować, gdy ich celem miała być kobieta w ciąży lub dziecko, ale bogatemu kto zabroni. Więc realizowali swe zachcianki.

https://www.onet.pl/informacje/deutsche-welle/ludzkie-safari-europejscy-bogacze-polowali-na-ludzi-w-sarajewie/lzl18ep,0666d3f1

Zabójca z Krakowa urządził sobie podobną rozrywkę, lecz za darmo i bez opuszczania kraju – wersja dla mniej zamożnych za to bardziej zdesperowanych.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Strzelanina w Krakowie

W biały dzień, w centrum miasta, na Rynku, niemal pod okiem patroli policji – ktoś strzela i zabija 6 osób, a kilkanaście rani (wśród nich zagraniczni turyści, m.in. turystka z Rosji). Pojawia się oczywiście mnóstwo pytań oraz insynuacji, ale jak na razie nikt nie pyta: skąd w Krakowie turystka z Rosji, skoro od kilku lat (podobno) Rosjanie mają zakaz wjazdu do Polski?

Czy trzeba aż tak tragicznych zdarzeń, jak to wczorajsze, by niejako przy okazji okazywało się, jak nieskuteczne są wszelkie zakazy, regulacje i przepisy w Lechistanie, czego może nawet jeszcze tragiczniejsze skutki będą miały miejsce w przyszłości.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Jak rzucić palenie

Motywacje bywają różne, ale zazwyczaj zawodzą. Gdyby jednak na pudełkach papierosów pojawiły się takie napisy (zamiast obrzydliwych obrazków chorych narządów), może zadziałałyby o wiele lepiej. A gdyby jeszcze podobnymi napisami opatrzeć butelki z alkoholem – sukces i korzyści dla społeczeństwa byłyby jeszcze większe.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Rewolucje bezkrwawe i bezkrwiste

Polacy szczycą się (trudno powiedzieć czy słusznie) swoją bezkrwawą rewolucją „Solidarności”. Jednak z perspektywy zaledwie kilku lat ten „sukces” zakwestionował Herling-Grudziński pisząc: „bezkrwawa rewolucja, która z góry odrzuca wszelkie ryzyko przelewu krwi, ryzykuje przeobrażenie się w rewolucję bezkrwistą. Czyli odsłania się do ciosu. Takiego jak grudniowy… Przegraliśmy w grudniu, bo cofnęliśmy się w marcu” („Dziennik pisany nocą. 1984-1988”, s. 38 i 135). Czy za jakiś czas przyjdzie żałować, że cofnięto się w listopadzie?

Czy i kiedy zatem Polacy odważą się na to, czego dokonują wszystkie narody osiągające potem suwerenność i siłę – wszystkie narody nowoczesne, „idące przez krew ku swoim nowym przeznaczeniom” (J.M. Rymkiewicz – „Wieszanie” 2007, s. 227). W wieku XVIII takim ohydnym, potwornym i dzikim czynem, który mógł wydobyć z Polski ukryte w niej i koniecznie potrzebne jej siły, miało być – wg Rymkiewicza – powieszenie króla. Jego śmierć na szubienicy byłaby wielkim wydarzeniem, które już na zawsze zmieniłoby nasze dzieje, pisze autor. „Naród ufundowałby się na tym morderstwie, … Polska ochrzczona tym wieszaniem byłaby to Polska radykalna, tym, którzy się jej nie podobają, mówiąca: Zniknijcie nam z oczu, bo będziecie powieszeni” (s. 228).

Co dzisiaj powinno się wydarzyć, by Polska wreszcie stała się właśnie taką?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Noc (prawie) listopadowa

„Listopad to dla Polaków niebezpieczna pora” – mówi Wielki Książę Konstanty w dramacie Wyspiańskiego. Czy tak będzie i tym razem?

Do TK próbuje się dostać jego Prezes, a także jakiś zbłąkany świerszczyk, który pełznie po ogrodzeniu. Może się uda?

W Al. Szucha przybywa ludzi, ale ciekawe, dlaczego nikt nie rusza pod KPRM, żeby ogłosić, że Tusk nie jest już premierem.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Putin wszechmogący

Do grona „siewców putinowskiej propagandy”, osób powielających „kremlowską dezinformację”, czyli po prostu – „ruskich onuc”, dołączył Glenn Diesen, autor niedawno wydanej po polsku książki „Nowy porządek świata po wojnie ukraińskiej”. Formułuje on tam (i bogato dokumentuje!) te same tezy, które głosi J. Mearsheimer, E. Todd, I. Krastew i S. Holmes i wielu innych znaczących badaczy zachodni.

Wszyscy oni charakteryzują się tym, że są zwolennikami realizmu, a nie moralizmu politycznego i w swoich wyjaśnieniach wojny Zachodu z Rosją, jaka toczy się już piąty rok na terenie Ukrainy, nie odwołują się do cech osobowości czy mentalności Putina bądź też charakteru narodowego Rosjan (atrybucje dyspozycyjne), lecz do uwarunkowań sytuacyjnych, kontekstowych. Ich analizy – formułowane nie w języku naiwnych, psychologizujących kategorii (sprowadzających się do twierdzeń, że Putin jest zły i niegrzeczny, a Rosjanie to Azjaci, Mongołowie i Scyci), ale obiektywnych czynników determinujących decyzje polityczne – interpretowane są jako usprawiedliwianie agresji. Konsekwencją takiego stanowiska jest cenzurowanie wszelkich informacji, a nawet zakłamywanie faktów historycznych świadczących o racjonalnym umotywowaniu ataku na Ukrainę, której działania stanowiły (zdaniem wymienionych autorów) „egzystencjalne zagrożenie” dla Rosji coraz bardziej osaczanej przez Zachód i struktury NATO.

Te wszystkie okoliczności prezentuje Diesen, norweski badacz, pokazując jak Zachód podeptał wcześniejsze ustalenia i umowy, odrzucił zasadę nieingerencji i równowagi sił i wsparł zamach stanu w 2014 r. (pomarańczowa rewolucja finansowana przez USA). Diesen podkreśla, że większość Ukraińców nie poparła tego zamachu stanu, a tylko niewielka mniejszość chciała ekspansji NATO. Zachód zdawał sobie sprawę, że taka polityka doprowadzi do wojny, po której obiecywano sobie osłabienie Rosji i przez to łatwiejszą rozprawę z Chinami. Posunięto się nawet do wspierania skrajnie prawicowych ugrupowań jawnie nawiązujących do ideologii nazistowskiej. Już po inwazji ten sam Zachód sabotował wielokrotne próby ugody między Rosją a Ukrainą, a zachodnia propaganda cenzurowała rosyjskie media i prześladowała (decyzjami administracyjnymi, bez wyroku sądu) te osoby na Zachodzie, które nie podzielały obowiązującej wersji wydarzeń.

Wojna zastępcza na Ukrainie jest więc, zdaniem Diesena, wyrazem konfliktu między liberalną hegemonią Zachodu, a euroazjatyckim porządkiem wielobiegunowym, przy którym obstaje Rosja, gromadząca wokół siebie coraz więcej państw Globalnego Południa (BRICS). Ostatnio do tego grona zdaje się dołączać Polska – za sprawą wizyty premiera Tuska w Indiach, które wszak są jednym z filarów BRICS.

Albo więc trzeba uznać, że Putin jest wszechmogący, skoro potrafi przekonać do swoich racji nie tylko wielu czołowych przywódców zachodnich (na czele z Trumpem), lecz również poważnych naukowców z różnych krajów, albo też wypadałoby zapoznać się z argumentami przez nich wysuwanymi i samodzielnie wyciągnąć wnioski co do istoty konfliktu.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

W łapach humanistów i humanitarystów

Prześladowany w czasach stalinowskich poeta, Osip Mandelsztam, gdy dowiedział się, że istnieje coś takiego, jak „humanizm socjalistyczny”, zdobył się na gorzką refleksję: „okazuje się, że jesteśmy w łapach humanistów” (Herling-Grudziński – „Dziennik pisany nocą. 1984-1988”, s. 293).

Podobnie mogli pomyśleć Ukraińcy słysząc pochwały Trumpa pod adresem Putina: „to humanitarysta”. Czy „łapy humanistów” są lepsze, a może gorsze od „łap humanitarysty”? Oto jest pytanie.

A swoją drogą, taki komplement ze strony Ameryki nie powinien dziwić, zważywszy na fakt, który podkreśla jeden ze znanych psychologów amerykańskich, Aronson, pisząc: „my, Amerykanie, przejawiamy przygnębiającą akceptację przemocy, która niekiedy wydaje się zupełnie absurdalna i bezmyślna” („Człowiek istota społeczna”, s. 246).

Nie ma więc sensu cieszyć się ani oburzać z powodu komplementów, zanim nie uwzględni się tego, kto je wypowiada. To nawet ważniejsze niż to, kogo dotyczą.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Powrót jesiotra

W miniony piątek na bazarze na Kole największe zainteresowanie budziło stoisko z pysznymi rybami wędzonymi, a wśród nich – jesiotr, ryba królewska. Trzeba przyznać, że także wygląd ma wspaniały!

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Polska – wolno się uczy

Od ilu to już lat wciąż to samo. Po każdym kolejnym afroncie czy wręcz wrogim działaniu Ukrainy w Polsce kompletne zaskoczenie i płaczliwe narzekania na czarną niewdzięczność wschodniego sąsiada. „Jakże to tak? Przecież my im to, to i to, a oni znowu…”.

A właściwie nie ma co się dziwić. Dzięki poprzedniej ekipie, nieuleczalnie „chorej na Moskala”, Ukraina nabrała przekonania, że wszyscy w Polsce to jej „sługi” i dlatego postępuje wedle zasady: „Gdy kimś posprzątają, to go za wiecheć mają”.

Nie wypada ulegać stereotypom, ale chyba coś głęboko prawdziwego mówi wiersz przypisywany Tarasowi Szewczence (choć autorem najprawdopodobniej jest ktoś inny):

„Хохол останется хохлом, хоть ты пусти его в Европу
– где надо действовать умом, он напрягает только жопу”

co w amatorskim tłumaczeniu można przełożyć mniej więcej tak:

„chachoł chachłem zawsze będzie, choćby trafił do Europy
– nawet tam, gdzie rozum w cenie, tylko wypnie swe siedzenie”.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Konserwatyzm reparatywny

Konserwatyzm niejedno ma imię, a właśnie przybyło mu kolejne – za sprawą nowo powstałego bloga.

https://konserwatyzmreparatywny.substack.com/p/may-prolog-czyli-o-konserwatyzm-reparatywny

Jak usytuować tę nową propozycję na bogatej mapie konserwatyzmów? Wstępnie – przez skrótowe wyliczenie najważniejszych cech tej postawy, czy też (jak chce Roger Scruton) temperamentu.

I tak dla Mannheima konserwatyzm zawsze preferuje kategorie morfologiczne, które danej całości nie rozkładają na elementy, lecz próbują zachować jego niepowtarzalność i niejako „błogosławią byt za to, jaki jest”. Natomiast metoda analityczna, która wszystko rozbija na części, a następnie próbuje złożyć z nich coś nowego, byłaby domeną lewicowego sposobu myślenia („Ideologia i utopia” 1992, s. 224). Przypomina to trochę dwa, bodaj najważniejsze społecznie, rezydua, jakie wymienia Pareto: rezyduum kombinacji oraz trwałości agregatu.

Intuicje Mannheima znajdują potwierdzenie w pracy de Tocqueville’a „Dawny ustrój i rewolucja”. Autor przeciwstawia tam Anglię, w której myślenie polityczne zawsze było podporządkowane praktyce, i Francję, gdzie Oświeceniowe idee doprowadziły do ustalania wolnych od przesądów, abstrakcyjnych zasad, w rezultacie czego „ponad społeczeństwem rzeczywistym, którego ustrój był tradycyjny i nie ustalony, powstało społeczeństwo fikcyjne, gdzie wszystko wydawało się proste i skoordynowane, jednolite, sprawiedliwe i zgodne z rozumem” (s. 161). Te destrukcyjne teorie – dodaje de Tocqueville – w naszych czasach noszą nazwę socjalizmu, lecz bynajmniej nie są nowe (s. 177).

Z kolei, jak pisał Simmel, wszelkie ustroje wolnościowe cechowała zawsze: nieregularność, nieobliczalność i asymetria, brak planowości i systematycznej struktury, liczne anomalie i wyjątki. W przeciwieństwie do tego ustroje despotyczne lubują się w centralizmie, ogórnym planowaniu i symetrycznych konstrukcjach społeczeństwa („Filozofia pieniądza” 1997, s. 312 i 465) i właśnie pod tym względem wykazują uderzające podobieństwo do socjalizmu.

Jak się wydaje, konserwatyzm wymaga zatem świadomego opowiedzenia się po stronie tradycji, nawet za cenę pielęgnowania przesądów. Dokładnie tak, jak to wyraził E. Burke w swoich „Rozważaniach o rewolucji we Francji”. Jego pochwała Anglików była dosyć przewrotna i wręcz prowokacyjna: „w tym oświeconym wieku zamiast odrzucać wszystkie nasze stare przesądy, w znacznej mierze pielęgnujemy je i to, o wstydzie! pielęgnujemy je właśnie dlatego, że są przesądami i pielęgnujemy je tym pilniej, im dłużej się utrzymały, im bardziej były powszechne” (s. 104). A jakie uzasadnienie takiej przekornej postawy podaje Burke? Bardzo sensowne. „Lękalibyśmy się nakazać człowiekowi, by żył i pracował czerpiąc wyłącznie z zasobów własnego rozumu, sądzimy bowiem, że ten zasób każdego człowieka jest mały, że ludziom powodzić się będzie lepiej, gdy będą korzystać ze wspólnego banku i kapitału narodów i wieków”.

Ta sama zasada podyktowała Hayekowi jego słynny podział na dwa indywidualizmy: fałszywy, francuski, kontynentalny nakazujący jednostce kierować się tylko wskazaniami jej własnego rozumu oraz ten prawdziwy, brytyjski, który czerpie z dorobku minionych pokoleń w przekonaniu, że nie nawet najbardziej racjonalne projekty zrodzone w czyimś jednostkowym umyśle, lecz właśnie bezosobowe i anonimowe procesy społeczne pozwalają dokonywać rzeczy największych, ale wykraczających poza wiedzę uczestników (w: „Indywidualizm i porządek ekonomiczny”).

Podstawą tych wszystkich charakterystyk jest przeświadczenie wyartykułowane przez Scrutona: przeszłość dziedziczymy, a to wiąże się z prawem własności i obowiązkami powierniczymi, bo jest to własność nie tylko nas, ale też tych, jeszcze nie narodzonych („Jak być konserwatystą”, s. 323). Ku takiej właśnie wizji konserwatyzmu – jako elementu dynamicznej relacji między pokoleniami – zdaje się nawiązywać pierwszy wpis na nowym blogu. Ale wydaje się, że określenie „reparatywny” nie tylko oznacza przywracanie stanu uprzedniego, odzyskiwanie czegoś utraconego bądź zaprzepaszczonego, lecz również pobrzmiewa znaczeniem przypisywanym słowu „reparacje”. A w tym przypadku postawa/temperament konserwatywny oznaczałaby gotowość dochodzenia reparacji, czyli odszkodowań za dewastację dziedzictwa i wszelkie poczynione straty, od tych, co się tego dopuścili.

Czy również takie wątki pojawią się na nowym blogu? Trudno przewidzieć. Na razie wypada wyrazić satysfakcję, że przybywa osób mających na swoim wyposażeniu wszystkie sześć modułów moralnych, czyli kompletne wyposażenie fundamentów moralnych – wg J. Haidta, i zarazem nadzieję, że obecna atmosfera bardziej sprzyja takim przedsięwzięciom niż jeszcze kilka lat temu. Z okien instytutu w Pałacu Staszica na drugim piętrze znikły bowiem już jakiś czas temu flagi „tęczowe” i te z czerwoną błyskawicą, zmieniła się wreszcie dyrekcja, więc lewackie wzmożenie prawdopodobnie też ustało. A zatem może nie powtórzą się szykany ani cenzorskie zapędy rzecznika dyscyplinarnego, jakie miały miejsce w 2020 r. wobec innego bloga i jego autora.

Opublikowano Uncategorized | 3 Komentarze

Atak na policjantkę przed TK

W mediach informacja o „ataku” demonstranta sprzed TK na policjantkę, o tym, że doznała ona obrażeń i że atakujący miał przy sobie (choć go nie wyjął) „niebezpieczne narzędzie”, czyli nóż. Zdjęcie tego „niebezpiecznego narzędzia” przedstawia zwykły scyzoryk, z którym chodzi się na grzyby.

Oczywiście, w pewnym sensie „niebezpiecznym narzędziem” może okazać się też pilnik do paznokci, a nawet łyżeczka go herbaty, jak o tym przekonuje fragment opowiadania Marka Hłaski „Drugie zabicie psa” i wspomnienia Polaków z Wołynia.

A ponieważ, jak powszechnie wiadomo, „każdy mężczyzna nosi przy sobie narzędzie gwałtu” (choć nie zawsze je wyjmuje), niewykluczone, że pojawi się i taki zarzut.

Ciekawe, jak sytuację sprzed TK będą wykorzystywali przeciwnicy przyjmowania kobiet do policji, a jak zwolennicy. W tym drugim przypadku będzie można każdemu stawiającemu funkcjonariuszce opór postawić taki właśnie zarzut.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Wiadomość dnia – Gowin w branży beauty!

Podobno Jarosław Gowin wraca do aktywności. Obejmuje mianowicie stanowisko Koordynatora Zespołu ds Kosmetologii przy Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców. Między innymi ma za zadanie przyjrzeć się kontrolom powiatowych stacji Sanepidu, na które branża beauty szczególnie się uskarża.

Zważywszy, iż nawet 87% tego sektora usług (kosmetyka i fryzjerstwo) jest obecnie w rękach Ukrainek, oznacza to, iż polski polityk będzie kwestionował reguły funkcjonowania państwowej instytucji i narzucał jej sposoby działania odpowiadające interesom zaradnych imigrantek.

Jak widać, nie ma takiej rzeczy, której polski polityk nie zrobi dla ludzi. Pod warunkiem, że to nie są Polacy.

Opublikowano Uncategorized | 8 Komentarzy

Gra w pikuty i inne takie

Kiedyś każdy dzieciak miał to na wyposażeniu: jak nie kozik, to scyzoryk, a najlepiej finkę. Na podwórkach chłopcy grali „w pikuty”, a chłopcy i dziewczynki w „państwo”, czyli w „wojnę” – kolejne udane rzuty nożem w ziemię oznaczoną jako terytorium przeciwnika pozwalały je okrawać, aż do momentu, gdy nie miał gdzie postawić stopy. Podczas innych zabaw biegało się z pistoletami i terkoczącymi karabinami, więc choć były bezkrwawe, „trup słał się gęsto”. Tak bawiły się w okresie PRL-u dzieciaki „z kluczem na szyi”, a więc pozostawiane na długo bez opieki pracujących rodziców, za to odbywające socjalizację w grupach rówieśniczych i poza kontrolą dorosłych.

Natomiast dzisiaj nastolatki: strzeżone przed każdym zranieniem (wystarczy porównać place zabaw sprzed 50 lat z obecnymi – robi to J. Haidt w książce „Niespokojne pokolenie”: fotografia na s. 112 i 113), zaopatrywane w kaski ochronne nawet do jazdy na trzykołowych rowerkach i przekonywane usilnie, że każde krzywe spojrzenie, nie mówiąc już o przezywaniu się, to przejaw „nienawiści”, która rani do żywego, raptem chwytają za noże i mordują każdego, kto im stanie na drodze.

Jak to wyjaśnić? Wydaje się, że wyjaśnienia formułowane przez ekspertów i psychologów pomijają jeden istotny szczegół.

W pracy „Rozpieszczony umysł” J. Haidt i G. Lukianoff opisują eksperyment w pewnej szkole, gdzie zastosowano dłuższe przerwy i zrezygnowano z nadzoru (s. 364-366). Dzieciaki mogły wspinać się na drzewa, wymyślać własne gry, bawić się deskami i różnymi rupieciami, a przy tym samodzielnie oceniać ewentualne zagrożenia i ponosić konsekwencje swoich wyborów. Pozostawione same sobie mogły też dowolnie zawiązywać sojusze bądź wykluczać z nich inne dzieci, a może nawet im dokuczać. I co się okazało? Od czasu wprowadzenia niekontrolowanych przerw, które pozwalały na samoorganizację grupy i podejmowanie autonomicznych decyzji, poziom wzajemnej agresji – spadł.

Widocznie nadmierna zewnętrzna ingerencja, ta swoista „kolonizacja świata życia”, a zatem świata życia dzieci i nastolatków również, przynosi więcej złego niż dobrego. Ale o tym wiedzieli już oświeceniowi filozofowie, skoro zgodnie twierdzili, że zło w człowieku to skutek narzucanych mu praw i instytucji i to one właśnie czynią go złym, ponieważ są wbrew jego naturze. (J. Talmon – „Źródła demokracji totalitarnej”, s. 35).

Opublikowano Uncategorized | 5 Komentarzy

Wlepka – nieszkodliwe hobby czy coś innego?

W obecnej sytuacji rosną obawy i podejrzliwość się nasila. Nawet studenci ulegają tej presji i zaczynają interpretować – być może niewinne – wlepki jako ew. wezwanie do ataku terrorystycznego na tle religijnym.

Skądinąd trudno się dziwić, bo raz – atmosfera gęstnieje w związku z coraz częstszymi tragicznymi wydarzeniami w szkołach, dwa – z powodu ciągłych sugestii o możliwości ataków hybrydowych i prowokacji ze strony Rosji, a trzy – z tej przyczyny, że właśnie taką czujnością powinni wykazywać się studenci kierunków bezpieczeństwo publiczne, ryzyko czy zarządzanie kryzysowe.

Zresztą, wystarczy spojrzeć na wlepkę (poprzednia pojawiła się parę miesięcy temu na Bemowie – wpis: 1 czerwca, a ta kilka dni temu na Pl. Wilsona), by przekonać się, że użyta grafika może nasuwać różne niepokojące skojarzenia. Na szczęście, zapytani o napis specjaliści (m.in. tłumacz z języka arabskiego i profesor z wydziału orientalistyki UW) rozwiali wątpliwości: to tylko napis stylizowany na pismo arabskie, ale zawierający głoski s-n-t (saint?).

Tak więc można być spokojnym…?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Alerty RCB i teorie spiskowe

„Lęk odgrywa dla ustroju rolę sygnału alarmowego; by sygnał był użyteczny, nie może on działać stale. Dzwonek alarmowy,który by stale dzwonił, przestałby spełniać swoje zadanie, trzeba by go było wyłączyć. Sygnał alarmowy nie może też działać zbyt silnie, wówczas bowiem zamiast pobudzać do celowej działalności, poraża ją” – pisał Antoni Kępiński w swojej pracy „Lęk” (1987, s. 305).

Właśnie tego doświadczają mieszkańcy Polski wschodniej alarmowani przez RCB, ilekroć Rosja przypuszcza atak na Ukrainę w pobliżu granicy. Ale alarmowani są też mieszkańcy Polski zachodniej. Lubelskie czy Lubuskie, Londyn czy Lądek Zdrój – obojętne. Przecież gdy atakowana jest Ukraina nikt w Polsce nie powinien spać spokojnie, a najlepiej, gdyby nikt w Europie nie mógł zmrużyć oka. Tyle tylko, że jak przekonuje Kępiński, takie działanie przynosi skutki odwrotne od zamierzonych, czyli następuje tzw. efekt bumerangowy, podobny do zjawiska zblazowania, opisywanego przez Simmla. Ten, analizując mentalność mieszkańców wielkich miast zwracał uwagę na „natężenie podniet nerwowych”, skutkujące – nawet z powodów czysto fizjologicznych – zobojętnieniem, dystansem, cynizmem.

Podobną rolę pełnią masowo produkowane obecnie teorie spiskowe, mówiące o wszechobecnej „propagandzie kremlowskiej”, niecnych intencjach Putina czy w ogóle – knowaniach Rosjan, których intrygi mają już jakoby zasięg globalny i uczyniły swymi agentami niemal wszystkich polityków na świecie. Typowy dla narracji spiskowych „styl paranoiczny” (R. Hofstadter) służący kreowaniu „osobowości wojennej” (R. Tucker), demonizowaniu wroga, umacnianiu myślenia dogmatycznego i „mentalności konspiracyjnej” (S. Moscovici) znajduje więc wyraz nie tylko w przekonaniach zwolenników „religii smoleńskiej” wyznawanej przez „mocherowe berety” oraz antyszczepionkowców, foliarzy i płaskoziemców, ale też w doniesieniach osób związanych z drugą stroną sceny politycznej. Począwszy – umownie – od tekstu A. Michnika „Zbrodnia Putina” (GW, 19.VII.2014), a – bynajmniej nie kończąc – na książce K. Suchanow „To jest wojna” (2020), gdzie autorka dowodzi iż ruchy broniące tradycyjnych wartości, instytucji rodziny oraz katolicyzmu to element zewnętrznie sterowanej transnarodowej sieci organizacji zarządzanych przez Rosję, wszędzie można odnaleźć te same cechy, które kiedyś I. Krzemiński scharakteryzował w artykule zatytułowanym „Zwierzęca nienawiść oszalałych paranoików” („Rz”, 10.V.2011).

W tej sytuacji chyba faktycznie najlepszym wyjściem – zamiast studiowania „Poradnika bezpieczeństwa” i szukania schronów – będzie obranie postawy zblazowania i odbywanie (niczym XIX-wieczny flaneur) spacerów z żółwiem prowadzonym na ozdobnym łańcuszku, dokładnie tak, jak to opisywał W. Benjamin.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Postulat Dantego

Kulturze „współczesnej” naznaczonej wszechobecnym wpływem pieniądza (a więc tej, która właśnie współcześnie coraz wyraźniej ujawnia swoje najważniejsze cechy), Georg Simmel przypisywał indyferentyzm i „brak charakteru”. Miał się on przejawiać w nieobecności jakiejkolwiek immanentnej cechy samego pieniądza, będącego tylko „odbiciem stosunków wartości rzeczy”, i w dominacji czystego intelektu z jego pozbawioną emocji oraz woli „obiektywnością” (obojętnością?) zdolną rozumieć absolutnie wszystko i absolutnie wszystko wybaczać.

Tej współczesnej „bezbarwności” i ostudzeniu życia emocjonalnego, jej „skłonności do godzenia” czy wciąż modnej „idei pokoju światowego” kultywowanej – wtedy i dziś – szczególnie silnie w gronie liberałów Simmel przeciwstawiał „energie psychiczne” wcześniejszych epok, które sprawiały, że nawet człowiek intelektualnie tak wybitny i zainteresowany dyskursem teoretycznym jak Dante mógł twierdzić, iż „niektórym oponentom nie powinno się odpowiadać argumentami, lecz nożem” („Filozofia pieniądza” 1997, s. 406).

Temperatura współczesnych sporów politycznych, towarzyszące temu emocje i coraz wyraźniejszy brak opanowania u wszystkich stron debaty publicznej musi nasuwać pytanie, czy na pewno wykluczony jest regres do stanów wcześniejszych i retrogresja do bardziej pierwotnych „energii psychicznych”, a zatem czy nie okaże się, że postulat Dantego właśnie współcześnie zyska akceptację i doczeka się realizacji.

To chyba tylko kwestia czasu.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Migawki

Dziś rano w radiowej 1. (Sygnały dnia) prof. Kuźniar nazwał prezydenta Nawrockiego „pasożytem”. I przywołał definicję słownikową: „to organizm…”.

Ciągle słychać o stanie wyjątkowym.

Wieczorem o 20.00 orędzie Prezydenta.

Może ubiegnie rząd i wprowadzi stan wojenny?

P.S. Prezydent jednak podpisał. Żebranie z papierowym kubkiem daje rezultaty.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Polska – między dwoma policjantami

W swoim diariuszu Zbigniew Brzeziński analizował postępowanie USA wobec kolejnych wydarzeń w EŚ-W: bierność wobec powstania węgierskiego w 1956 roku, desinteressement w momencie inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w roku 1968 i charakterystyczne zachowanie w obliczu niepokojów w Polsce w latach 1980 i 1981. Jak pisze Brzeziński, Ameryce „chodziło o uspokojenie sytuacji w Polsce przez uświadomienie Polakom, że ZSRR może faktycznie dokonać inwazji; Polacy w to nie wierzą, a to ich nadmiernie ośmiela”! Dlatego Moskwie zależało na zastraszaniu Polaków i był to „zbieżny cel ZSRR i USA” (w: G.Herling-Grudziński – „Dziennik pisany nocą” 1984-1988, Paryż 1989, s. 172).

O tym, że decydujący wpływ na polskie sprawy mieli bynajmniej nie Polacy, a już zwłaszcza nie opozycyjna inteligencja, wspomina też historyk, Tony Judt w „Powojniu” (2008): „prawdziwa historia toczyła się gdzie indziej” (s. 688) – pisze lakonicznie i dobitnie. Zatem Wałęsa i inni mogą stroszyć piórka i przechwalać się, czego to oni dokonali, wykorzystując dziesięciomilionowy zryw społeczny, ale są to tylko ich megalomańskie mrzonki.

Dlatego słuchając dzisiaj wypowiedzi polityków z tej lub tamtej strony sceny politycznej, warto mieć w pamięci regułę, jaka wyłania się z analiz Brzezińskiego i Judta: decyzje dotyczące EŚ-W i Polski zapadają w innych stolicach i to przywódcy innych krajów rozgrywają sytuację w tej części kontynentu, a rozgrywają ją tak, jak jest im dogodnie i na ile potrafią się dogadać. Tak więc obojętne, ile Polacy poświęcą w sensie finansowym (zbrojenia), materialnym (zniszczenie całej Warszawy w czasie Powstania) czy liczby ofiar, i tak wynik będzie przesądzony i wyznaczony rachubami dwu policjantów, dwu żandarmów porządku światowego, którzy umiejętnie zastraszają lub brutalnie przywołują do porządku. Z tym, że raz jeden, a innym razem drugi z nich jest tym „dobrym” policjantem, ale zawsze za kulisami – i ponad głowami Polaków – podają sobie ręce. Brać na serio ten spektakl z ustalonymi od dawna rolami, to skrajna naiwność i zbrodnia wobec narodu, co kilka pokoleń nakłanianego do poświęceń i przelewania krwi w imię honoru i wampirycznego patriotyzmu.

„Jeśli wydarzenia są ukartowane, jeśli cała historia jest rozwinięciem jakiejś zmowy i sprowadza się tylko do jej wykonania – bierzmy tedy i my miecze drewniane i tarcze z tektury. Mamy przelewać prawdziwą krew i prawdziwe łzy, żeby robić przedstawienie z takiej szarady?” – pisał Aleksander Hercen, mając na myśli abstrakcyjne prawa historiozoficzne („Rzeczy minione i rozmyślania” 1951, s. 288). O ileż zasadniejsze są jego słowa, skoro o historii decyduje nie Heglowski Duch Dziejów, ale konkretne miernoty lub szaleńcy wyniesieni do władzy.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

„Oszukaństwo, złodziejstwo, sodoma – gomora”

Rację miał stary Pieczka, kiedy w filmie „Konopielka” przepowiadał:

„nigdzie pokoju nie ma, nawet tutaj diabeł penetruje, chce zmieniać, ulepszać:
żeby krowy się źrebili, kobyły cielili, owieczki prosili;
wilki latać będą, bociany pływać,
chłop z chłopem spać będzie, baba z babą;
wojny jedna za drugą, ludzie zaczepne, biją się;
oszukaństwo, złodziejstwo, sodoma – gomora”.

No i faktycznie. Bo czy to normalne, że łosie chodzą w tunelach Dworca Centralnego, dziki ryją między blokami w Stolicy, a sławny na cały świat przywódca „Solidarności” i późniejszy prezydent Polski okazuje się analfabetą?

Niestety – „Pan Bóg coraz stareńszy”.

https://youtu.be/FDHCpH0nXqM?is=V5jdv2avVphcWaSU

Opublikowano Uncategorized | 1 komentarz

Ihor M. – „ewentualny sprawca”

Czemu Ihor M., który urządził krwawą jatkę w klasztorze w Jarosławcu, jest nazywany przez panią prokurator „ewentualnym sprawcą” i podejrzanym? Przecież widziało go wiele osób, gdy zabijał księdza i ranił pięć innych osób.

Czemu wprowadzany jest do poczekalni szpitala bez kajdanek zespolonych, lekko tylko podtrzymywany pod ręce przez dwu policjantów – a w poczekalni są postronne osoby (widać kobietę z torebką na kolanach). A może Ihor M. jest niepoczytalny i rzuci się na którąś z nich? Co z ich bezpieczeństwem?

Czemu przesłuchanie zabójcy (nie natychmiast – jest przecież trzeźwy, ale dopiero w ciągu 48 godzin) prokuratura uzależnia od jego stanu zdrowia i jednocześnie nie ma nic do powiedzenia o tym stanie zdrowia? Na filmie widać, jak idzie pewnym i spokojnym krokiem między dwoma funkcjonariuszami.

Czemu największym zmartwieniem komentatorów są obawy nie o życie rannych, ale o to, że popełniona zbrodnia może nasilić „antyukraińskie nastroje”? Ambasador Ukrainy już upomina Polaków: „nie wolno pozwolić, by ból przerodził się w nienawiść”. A niby w co ma się przerodzić!

Czemu min. Siemoniak mówi, że czeka na głos Kościoła i że powinien być on wyrażony w „duchu chrześcijańskim”? Chodzi o nastawienie drugiego policzka?

A ciało zamordowanego księdza jeszcze nie ostygło.

Opublikowano Uncategorized | 6 Komentarzy

Sondaż jeden z wielu

Sondaży co niemiara, ale akurat ten znalazł przedwczoraj omówienie w gazeta.pl.

Wynika z niego, że zaufanie do Tuska rośnie, a do Kaczyńskiego maleje – chociaż wydawałoby się, że obie strony równie intensywnie obrzucają się błotem. A więc, to pierwszy powód do zdziwienia.
Drugi, że zaufanie do Tuska wzrosło o 4 p.p. wśród robotników wykwalifikowanych, o 6 p.p wśród mieszkańców wsi i aż o 9 p.p. wśród osób wierzących!
I wreszcie trzeci: dlaczego raptem Tusk zaczął budzić zaufanie wśród ludzi młodych? Tu wzrost zaufania jest szczególnie wyraźny.

Jedyne wyjaśnienie jest takie, że – jak pisał Józef Chałasiński – w życiu społecznym, w jego najważniejszych przejawach jest coś, czego nie sposób zrozumieć, coś, co „wymyka się racjonalnej, logicznej analizie, a co stanowi o zasadniczo irracjonalnym charakterze życia społecznego” („Antagonizm polsko-niemiecki…”).

Ale w takim razie rodzi się pytanie, jak powinna wyglądać nauka zdolna zrozumieć i wyjaśnić irracjonalność zjawisk społecznych, jeśli są one nie do wyjaśnienia w racjonalnych i logicznych kategoriach?

Ruszkowski, Zaufanie do Tuska GW 21.09..docx

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Lewica wg marszałka Czarzastego

Podczas niedawnej Konwencji Nowej Lewicy, zorganizowanej dla uczczenia 1000 dni sprawowania władzy w ramach Koalicji Obywatelskiej, marszałek Czarzasty nie tylko wykonywał wraz ze swymi kolegami jakieś dziwne ruchy na scenie, ale też wypowiedział słowa, które zdradzają kompletną nieznajomość współczesnych dokonań nowej lewicy w Europie. „Lewica to wolność i tolerancja, a prawica to nakazy i zakazy” – obwieścił pan marszałek. Jak kulą w płot.

Gdyby przeczytał wydaną niedawno książkę Slavoja Żiżka (filozofa znanego z lewicowych sympatii i podziwu dla myśli Karola Marksa) zatytułowaną „Wolność. Choroba, na którą nie ma lekarstwa”, powinien się zawahać przed takim stwierdzeniem. Żiżek opisuje tam m.in. niedawną sytuację w prestiżowej Ecole Normale Superieure w Paryżu, gdzie wybitne umysły debatowały nad planami utworzenia w akademikach korytarzy zarezerwowanych wyłącznie dla osób, które wybrały „różnorodność” jako swoją tożsamość seksualną – z wykluczeniem cispłciowych mężczyzn (ale nie cispłciowych kobiet). Sugerowano bardzo surowe zasady: osobom, które nie spełniają wskazanego kryterium zabronione byłoby nawet krótkie przejście przez te korytarze. Oczywiście, przyjęto też zasadę na wskroś demokratyczną: jeśli wystarczająco dużo osób zdefiniuje swoją tożsamość w węższych kategoriach, będą one mogły zarezerwować korytarz tylko dla siebie!

Żiżek zwraca uwagę, że takie rozwiązanie opierałoby się wyłącznie na subiektywnym samookreśleniu, że byłoby dyskryminujące wobec mężczyzn i że otwierałoby drogę kolejnym podziałom klasyfikacyjnym i wykluczeniom. Kończąc ten wątek autor pisze: „cały ten nacisk na elastyczność, wybór i różnorodność kończy się czymś, czego trudno nie nazwać nowym apartheidem, siecią stałych tożsamości. Dlatego właśnie postawa woke stanowi najlepszy przykład tego, jak permisywizm zamienia się w powszechny zakaz: w reżimie poprawności politycznej nigdy nie wiemy, czy i kiedy zostaniemy unieważnieni przez swoje czyny lub słowa – kryteria są niejasne” (2025, s. 283).

Wniosek? Polscy lewicowcy, nie dość że terroryzują całe społeczeństwo swoimi fanaberiami, to jeszcze nie mają bladego pojęcia, co one tak naprawdę oznaczają – wprowadzając de facto totalitarny reżim wciąż paplą o wolności!

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Polska i Ukraina

W 2012 roku Maria Peszek śpiewała piosenkę „Sorry, Polsko”: „gdyby była wojna… po kanałach z karabinem nie biegałabym, nie oddałabym ci Polsko ani jednej kropli krwi”, elity opiniotwórcze przekonywały, że „patriotyzm to faszyzm”, a w mediach Marsz Niepodległości nazywano „marszem tysięcy nazistów”.

Kiedy wybuchła wojna na Ukrainie, raptem zaczęto podziwić żołnierzy ukraińskich ginących na froncie, chwalono ich bohaterstwo, a Warszawa stała się miejscem obchodów Dnia Niepodległości Ukrainy pod hasłem „Niepodległość. Nasza wspólna”.

Wynika z tego, że – w przeciwieństwie do Ukrainy – Polska nie jest warta poświęcenia, że miłość do niej to obrzydliwy szowinizm i totalny obciach, a świętowanie niepodległości okazuje się „zawłaszczaniem” (w kontekście wewnętrznym) lub (w relacjach z innymi) „niepotrzebnym happeningiem”, który naruszy wrażliwość drugiej strony.

Zgodnie z taką właśnie logiką min. Kosiniak-Kamysz zapowiedział dziś, że plany obchodów odzyskania niepodległości przez Polskę, jakie miałyby się w tym roku odbyć we Lwowie 11 listopada, to niepotrzebna prowokacja i tworzenie napięć, które pogorszą relacje polsko-ukraińskie.

W tej logice kompletnie brak logiki, co nie zmienia faktu, że wciąż funkcjonuje.

Opublikowano Uncategorized | 3 Komentarze

Parytety aż po grób!

Na początku września odbył się w Krakowie osiemnasty już Kongres Kobiet pod hasłem: „Demokracja – Równość – Solidarność” (cokolwiek miałoby to oznaczać). Jednym z powodów do dumy stało się osiągnięcie parytetu na listach wyborczych (aż 35%), chociaż to wciąż daleko do udziału kobiet w społeczeństwie (ponad 50%) i do spełnienia wymogu parytetu w wielu innych ważnych dziedzinach.

Warto tu przypomnieć, że jeśli chodzi o naukę i szkolnictwo wyższe, to już w 1927 roku podczas konferencji rektorów prof. Stanisław Pigoń, rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, upominał się o wprowadzenie parytetów (wówczas nazywało się to numerus clausus) dla udziału kobiet na studiach, „ponieważ ich liczba nieraz dochodzi do 70%. Grozi nam przeto zniewieściałość”. Otóż to. Skoro ideą parytetów jest odpowiednia liczba osób z danej grupy społecznej (wydzielanej wg kryteriów narodowości, wyznania, płci i innych) w takiej proporcji, jaki jest ich udział w całej populacji, to czemu Kongres Kobiet jako sukces podaje osiągnięcie zaledwie 35% kobiet na listach wyborczych, a – z drugiej strony – nie widzi nic złego w znacznym przekraczaniu udziału kobiet np. w wielu zawodach silnie sfeminizowanych? Brak tu logiki i konsekwencji.

Logiki i konsekwencji chociażby takiej, jaką przejawiały środowiska narodowe w II RP, które żądały numerus clausus dla Żydów w takiej wielkości, jaki był ich procentowy udział w społeczeństwie, czyli ok. 10%. Tymczasem na studiach prawniczych czy medycznych studentów pochodzenia żydowskiego było o wiele więcej. To dlatego wzywano do getta ławkowego, aby naocznie uzmysłowić ich liczebną przewagę na uczelniach, a potem w tak ważnych dla funkcjonowania państwa i społeczeństwa zawodach. To dlatego organizowano protesty (zwłaszcza w Warszawie i Wilnie), mające wymóc na władzach uczelni (nieraz z sukcesem, jak np. blokada i głodówka na USB w 1936 r.) konkretne ustępstwa. Upamiętniać takie wydarzenia miały specjalnie odlane pierścienie lub nawet kult polskich ofiar zamieszek (np. kult Stanisława Wacławskiego).

O konsekwencji protestujących świadczyła też „afera trupia”. Domagano się bowiem, by studenci medycyny pochodzenia żydowskiego odbywali ćwiczenia w prosektorium na osobnych stołach i wyłącznie na zwłokach żydowskich, a nie chrześcijańskich, co jednak naruszało zasady religijne wyznania mojżeszowego, więc gminy żydowskie – wbrew zawartym umowom – nie chciały przekazywać zwłok na te cele. „Chrześcijańskie trupy dla chrześcijan”, „Żydzi na żydowskie trupy” – nawoływano już w 1926 r. idąc w tych żądaniach za nastrojami w zachodniej Europie, np. w Wiedniu (I. Mrzygłód – „Uniwersytety w cieniu kryzysu” 2025, s. 174 i n.). Nawet w takim przypadku „podnoszono więc argument równości, proporcjonalności i sprawiedliwości obecny od początku w wystąpieniach studenckich, co wydawać się mogło słuszną interpretacją demokratycznych zasad kształtowania porządku społecznego” – pisze Izabela Mrzygłód (s. 181).

Gdyby zatem uczestniczki Kongresu Kobiet chciały być logiczne i konsekwentne w swoich aspiracjach i działaniach, powinny gruntownie przemyśleć to, co działo się w II RP, a także rozważyć powołanie prof. Stanisława Pigonia na swego patrona. Wszak sto lat temu upominał się on – tak jak one dzisiaj – o parytety!

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Pochwała życia idiotycznego

„Intensywne życie zbiorowe działa na mózg jak alkohol – ostrzegał Gabriel Tarde („Opinia i tłum” 1904, s. 44) – a różne rodzaje publiczności, podobnie jak tłumy, przypominają po trochu alkoholików”. Dzieje się tak dlatego, ponieważ wzajemne komunikowanie się nieuchronnie oznacza też emocjonalne zarażanie: podczas komunikowania przekazywane są bowiem nie tylko wyobrażenia, informacje czy idee, ale też związane z nimi „ustosunkowania emocjonalne i oceny” – jak pisał Leon Petrażycki („O nauce, prawie i moralności” 1985, s. 446).

Nietrudno o taki skutek przypominający stan alkoholowego upojenia zwłaszcza wtedy, gdy zachowania i wypowiedzi głównych aktorów życia publicznego, a szczególnie tych ze sceny politycznej, budzą niesmak i wątpienie co do ich poczytalności. Zresztą rys szaleństwa u polityków stwierdzano niejednokrotnie. W swoich wspomnieniach z przełomu 1848/1849 roku Alexis de Tocqueville odnotował słowa pewnego zasłużonego lekarza prowadzącego jeden z głównych w Paryżu szpitali dla umysłowo chorych („chociaż sam był nieco trzaśnięty”): „Ach, proszę pana, cóż za nieszczęście i jakżeż przykro pomyśleć, że to wariaci, prawdziwi wariaci do tego doprowadzili! Ja ich wszystkich wizytowałem i leczyłem. Blanqui to wariat! Barbes to wariat! Sobrier to wariat, zwłaszcza Huber to wariat. Wszystko wariaci, którzy powinni być w Salpetriere, a nie tutaj” (s. 146). „Od dawna myślę – kończy ten wątek de Tocqueville – że w rewolucjach, a zwłaszcza demokratycznych, wariaci, i to nie ci, których się tak określa przez metaforę, lecz prawdziwi wariaci, odgrywali ważną rolę polityczną” (s. 147).

A ponieważ od jakiegoś czasu przywódcy wszelakich rewolucji nie kończą na gilotynie, lecz mogą prowadzić swoją działalność także po zdobyciu władzy, tym samym kontynuują emocjonalne zarażanie reszty obywateli swoim szaleństwem. W tej sytuacji jedynym ratunkiem dla każdego normalnego człowieka powinna być zasada DDM i (skoro nie można doprowadzić do odosobnienia szaleńców) zadbanie o własne odosobnienie w kręgu spraw prywatnych, czyli powrót do życia idiotycznego, jak je nazywali Grecy. Tylko taki detoks i tak rozumiana abstynencja wydaje się dziś warunkiem zachowania zdrowego rozsądku, trzymania emocji w karbach i funkcjonowania społeczeństwa – przynajmniej w jego wymiarze mikro i mezo.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Od totalnych wizji do totalitarnej rzeczywistości

W filmie „I Bóg stworzył kobietę” (z młodziutką Brigitte Bardot, na którą lepiej patrzeć niż jej słuchać) wśród mnóstwa banalnych kwestii wypowiadanych przez postacie pada tylko jedno naprawdę głębokie stwierdzenie: „przyszłość wymyślono po to, żeby popsuć teraźniejszość”. Potwierdza ono swoją słuszność nie tylko z perspektywy nastolatki pragnącej miłości i żądnej nowych doświadczeń, ale też całych społeczeństw, których apetyty i dążenia są ciągle moderowane i kiełznane przez kolejne zastępy ideologów, przywódców i prawodawców.

W tym przeświadczeniu umacnia każda ponowna lektura klasycznej pracy Jacoba Talmona „Źródła demokracji totalitarnej” (jedną z jej ogromnych zalet jest kompletny brak przypisów mimo mnogości cytatów!). Światowej sławy historyk urodzony w Rypinie analizując totalny zamysł Rewolucji Francuskiej i totalitarny charakter realizacji tego zamysłu zwracał uwagę na mesjanizm polityczny wpisany w hasła wolności, równości i braterstwa; mesjanizm polegający na ignorowaniu konkretnego człowieka w imię „ludzkości” oraz doczesnego „tu i teraz” w imię świata wyimaginowanego przez filozofów i literatów. Za takim dążeniem stały mechanizmy wykorzystywane wcześniej przez religię, a później wyrażane w języku użyteczności narzucającej „ascezę wewnątrzświatową” zamiast uprzedniej, „zewnątrzświatowej”.

Jak pisał Talmon, wprawdzie ludzie są niedoskonali, ale na szczęście da się ich wytresować i dopasować do świetlanych wizji przywódców. Dlatego, jeśli nie potrafią sprostać świetlanym ideałom trzeba ich zniewalać i zastraszać, dopóki się nie ugną i takie działanie wcale nie będzie naruszeniem demokratycznych pryncypiów. Przywódcy bowiem najlepiej wiedzą, co jest dobre i słuszne, a więc to oni (a nie lud, czy nawet reprezentacje ludu, czyli parlamenty) wyrażają „wolę ogólną” (volonte generale) – s. 10. Z tego też powodu wszelkie hasła rewolucyjne muszą zostać zawieszone, gdy do władzy dochodzą ci, którzy je głosili. „Robespierre, będąc skrajnym obrońcą wolności prasy w dawnym systemie, jako pierwszy stał się najbardziej zażartym prześladowcą pracy opozycyjnej, kiedy objął władzę, albowiem – kontynuuje Talmon – samo żądanie wolności prasy wówczas, gdy rewolucja triumfuje, jest kontrrewolucyjne. Sugeruje bowiem wolność zwalczania rewolucji” (s. 39). Logika może pokrętna, ale wypróbowana i skuteczna, jak tego dowodzi aktualna sytuacja w Polsce i w UE.

Współczesny lewicowy totalitaryzm, kontynuator tradycji Oświecenia i radykalnej myśli społecznej, musi odwoływać się więc do dyktatury już nie w imię dobra narodu, ale całej ludzkości i układu planetarnego. Będzie zatem pod przymusem i z naruszeniem zasad prawa i praworządności wpajał dyscyplinę i cnotę poświęcenia, reedukował dobrze rokujących, a eliminował zatwardziałych. Jak każda wiara także dzisiejszy lewicowy totalitaryzm musi bowiem chronić dowolną ortodoksję (dotyczącą pandemii, szczepionek, interpretacji polityki Rosji czy czegokolwiek innego) powołując się na powszechne zbawienie, bezpieczeństwo i dobrostan.

Talmon opublikował swoją książkę w 1952 r. kiedy to bardzo zaawansowane były już procesy centralizacji gospodarczej w Europie. Ale gdyby jego analizy odnieść do obecnej sytuacji, gdy europejska centralizacja zagarnia kolejne obszary życia społeczeństw stając się coraz bardziej totalną i totalitarną, słowa zamykające pracę należałoby potraktować bardzo poważnie: „wolności w mniejszym stopniu zagraża obiektywny proces rozwoju, dokonujący się niejako sam z siebie i bez ingerencji zbawczej wiary, niż ezoteryczna religia mesjanistyczna, która dostrzega w nim obietnicę spełnienia”. Jeżeli wiec proces centralizacji jest nieuchronny, „wówczas ważne jest, by nadal istnieli analitycy społeczeństwa, którzy potrafią uprzytomnić ludziom owe zagrożenia” (s. 201).

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

UE – klimaty Orwellowskie

Okazuje się, że UE nakłada sankcje nie tylko na Rosję i firmy, które z nią współpracują, ale też na osoby prywatne.

Jedną z nich jest emerytowany pułkownik, Jacques Baud, obywatel Szwajcarii. W roku 2014 w ramach misji NATO przebywał na Ukrainie, a potem zaczął pisać książki na temat toczącej się tam wojny. UE uznała to za szerzenie rosyjskiej propagandy (choć te same tezy pojawiają się w pracach J. Mearsheimera, E. Todda czy I.Krasteva i S. Holmesa) i na mocy decyzji Rady zdecydowała o zablokowaniu jego kont. Przez wiele tygodni obce osoby dostarczały mu żywność, potem wydzielono mu kwotę 500 euro na utrzymanie, ale nie może opuszczać Belgii. A przecież nie jest obywatelem żadnego państwa należącego do Unii, w dodatku o takiej decyzji nie zdecydował sąd, ale ciało administracyjne. Jego ojczyzna, Szwajcaria, nie reaguje; podobnie NATO, gdzie pełnił ważną funkcję – był funkcjonariuszem Sztabu Generalnego.

W takiej samej sytuacji znalazł się dziennikarz z Berlina, Hussein Dogru. Zarzucono mu „wspieranie lub inne ułatwianie skoordynowanej manipulacji informacyjnej” i również – bez procesu, bez wyroku – zablokowano konta (tak jak członkom jego rodziny), ponadto zakazano pracy i wyjazdu, a każdemu, kto zechce udzielić mu pomocy, grozi kara więzienia. Tak wygląda prawo, sprawiedliwość i wolność słowa po europejsku!

Gdyby Norwid żył, pewnie napisałby o Europie podobny wiersz, jak ten oskarżający Amerykę, a poświęcony Johnowi Brown:

„początek pieśni przyjm, by Europa odpoznawszy syna, nie zakrzyknęła na gwiazd swych dwanaście: noc idzie, czarna noc z twarzą Murzyna”.

Nawet liczba gwiazd się zgadza.

 

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Przypomnienie

Początek września, a więc sezon infekcji zbliża się. To pierwsza niepokojąca informacja. A druga to ta, że podobno opracowano już szczepionkę na grypę wykorzystując technologię mRNA. Dla laika niepojęte jest, jak można kilka miesięcy wcześniej przewidzieć wirusa, który może zaatakować dopiero jesienią (chyba że zakłada się jego uprzednie wyprodukowanie w laboratoriach i wprowadzenie do populacji, ale to już teoria spiskowa). Natomiast nie tylko dla laików, ale i dla wielu utytułowanych lekarzy i naukowców było niepojęte na początku pandemii Covid, jak można w sposób odpowiedzialny namawiać, a nawet przymuszać pacjentów do przyjmowania niedostatecznie przetestowanych preparatów, w dodatku tych, opartych o technologię mRNA, która budziła i nadal budzi rozliczne wątpliwości (skutki wprowadzenie do organizmu elementu toksycznego, tzw. białka kolca, które najpierw ma się namnażać, a dopiero potem budzić reakcję odpornościową całego ustroju – podwójne obciążenie i ryzyko nieprzewidzianych interakcji, mutacji genomu pacjenta i jego potomstwa, a w rezultacie – obniżenia odporności osobniczej i populacyjnej).

Wszystkie te wątpliwości lekarze i naukowcy zawarli w swoim apelu, który warto przypomnieć. Tym bardziej, że nie da się o sygnatariuszach tego apelu powiedzieć, iż są to oszołomy, płaskoziemcy czy foliarze. W dodatku upominali się oni o przestrzeganie zasady wpisanej w podstawowy kanon etyki i deontologii lekarskiej („założenia nowych metod i prób leczniczych muszą przewidywać wyższość oczekiwanych korzyści nad ryzykiem dla zdrowia i życia chorego” oraz „lekarz powinien odnosić się z umiarem i krytycyzmem do nowo wynalezionych leków i sposobów leczenia, choćby towarzyszyła temu sugestywna reklama” – „Wybrane zagadnienia z etyki i deontologii lekarskiej” pod red. Tadeusza Kielanowskiego, PZWL 1980, s. 165). Tej najzupełniej zrozumiałej dla laika zasadzie ostrożności zawsze towarzyszyło też przekonanie, iż osoba, u której chce się zastosować nowe środki, musi być poinformowana o korzyściach i ryzyku, a także udzielić „dobrowolnej i nieprzymuszonej zgody”. Wszystkie te kardynalne wymogi zostały jednak brutalnie pogwałcone podczas pandemii Covid.

http://www.apelnaukowcowilekarzy.pl/

A przecież zupełnie inaczej zachowywało się środowisko lekarskie jeszcze w połowie XX wieku, kiedy potęga BigPharmy i skala korumpowania medyków nie były tak zaawansowana jak obecnie. W klasycznej pracy o dyfuzji innowacji E. Rogers przywołuje przypadek z lat 50. dotyczący opracowania nowego antybiotyku (tetracykliny). Jej użycie szybko się upowszechniało, ale bynajmniej nie dzięki rekomendacjom firm farmaceutycznych, tylko na skutek interpersonalnych kanałów komunikacji między samymi lekarzami, którzy dzielili się swoimi obserwacjami co do skuteczności leku. Jak pisze Rogers, wprawdzie „lekarzom przekazywano naukowe informacje dotyczące skuteczności tetracykliny, jednak nie przekonywały ich one do przyjęcia innowacji„! Okazało się zatem, że rozległe próby i testy przeprowadzone przez producentów, na uniwersytetach i w szpitalach klinicznych nie są wystarczającym argumentem dla przeciętnego lekarza. Informacje od specjalistów nie mogły bowiem zastąpić wypróbowywania nowego leku przez samych lekarzy i doświadczeń, jakie oni poczynili oni w praktyce (E. Rogers – „Dyfuzja innowacji” 2024, s. 297).

Kiedyś panowało przekonanie, iż medycyna to nie tylko nauka, lecz też sztuka, którą potwierdza dopiero długotrwałe stosowanie, a ostatecznym sprawdzianem musi być praktyka. Dziś niestety zrezygnowano z tej przezorności i oponentom zamyka się usta fałszywym argumentem o (często rzekomej) naukowości nowo opracowanej terapii. Dla tradycyjnie uformowanego lekarza było to dalece niewystarczające. Czy nie pora powrócić do wypróbowanych zasad?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

PPP, czyli patologiczna poprawność polityczna

W polskim wydaniu klasycznej książki E. Rogersa „Dyfuzja innowacji” (NCK 2024, s. 141) autor pisze o chybionych działaniach marketingowych polegających na dążeniu do sprzedaży jakiegoś produktu osobom, które go zupełnie nie potrzebują – „na przykład lodówek Inuitom”. Ten przykład opatrzony został przypisem redakcji informującym, że „w oryginale użyto określenia ‚Eskimos’, które obecnie uważane jest przez rdzennych mieszkańców za narzucone i obraźliwe”.

Po pierwsze, zastanawiające, czemu poprawiono tekst autora z piątego wydania, które ukazało się w 2003 r., kiedy to na pewno określenie „Eskimos” było już uważane w USA za niewłaściwe, ale Rogers mimo to go użył.

Jeszcze bardziej zastanawiające i niezrozumiałe jest założenie, iż jakiś Inuita będzie studiował przekład pracy Rogersa na język polski, skoro ma do dyspozycji oryginał w języku angielskim. Chyba że przyjąć, iż mamy w Polsce mniejszość inuicką, której przedstawiciele interesują się socjologią, a zwłaszcza problematyką dyfuzji.

A mimo to redakcja Narodowego Centrum Kultury uznała za stosowne zmienić decyzję autora i dodać stosowne pouczenie. Doprawdy, trudno to zrozumieć operując jakimikolwiek racjonalnymi przesłankami.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Dzisiejsi орденоносцы

Ktoś znalazł w sieci zdjęcie sprzed paru lat fotogenicznej, trzeba przyznać, a od niedawna także sławnej, profesorki. Wtedy była moda na czerwone błyskawice i właśnie zaczęła się moda na flagi ukraińskie. Więc, jak widać, pani Gorgoniowa zadbała o te akcesoria.

Ale wyraźnie brakuje tu sześciobarwnej tęczy LGBT, plakietki „KonsTYtucJA” i może jeszcze napisu: BLM – do kompletu. Przydałby się też jakiś piesek lub kotek tulony w ramionach, bo przecież demonstrowanie miłości do zwierząt to też element politycznej poprawności i wielu fejsbukowiczów dbało i wciąż dba o to, by prezentować się w aktualnym i pełnym rynsztunku światopoglądowym.

I pomyśleć, że nie tak dawno śmiano się z radzieckich wojskowych obwieszonych orderami i odznaczeniami. Jak widać, nie brak także dzisiaj podobnych im orderonośców; wszak mentalność lewacka nie tak różna od komunistycznej.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Inwazja ruskich

Odkąd Rosja zaatakowała Ukrainę niemal zaprzestano używania nazwy „ruskie pierogi”, a także (choć to wszystko ни при чём) wprowadzono bojkot rosyjskiej kultury w teatrach i operach, zakazano sportowej rywalizacji z rosyjskimi zawodnikami (co ostatnio jednak jest coraz bardziej poluzowywane) czy importu rosyjskich towarów (dzięki temu np. rybę „Sajra”, która ma mnóstwo Omega-3 sprowadza się pośrednio: z Litwy, a Litwa z Rosji – a to podraża cenę) ale równocześnie określenie „ruskie” niepomiernie rozpleniło się w mediach i debacie publicznej, mimo tego że uznawane jest za pogardliwe i obraźliwe.

I chociaż Rosja zaatakowała nie Polskę, ale państwo niezbyt (mówiąc oględnie) przyjazne Polsce, zapanowało zbiorowe szaleństwo i prześciganie się w demonstrowaniu agresji werbalnej i zbiorowego chamstwa okazywanego wszystkiemu, co rosyjskie, co Rosji nijak nie szkodzi, za to wystawia świadectwo Polsce. Nikt więc nie protestuje, nawet KRRiT czy różne ośrodki monitorowania tego i owego, a zwłaszcza hejtu, języka pogardy i mowy nienawiści, gdy redaktorzy Polsatu, TVN-u i innych stacji oraz ich goście – politycy, eksperci, przedstawiciele „elit”) wyrażają się w ten sposób. Co innego, gdyby ktoś zaczął mówić o „szwabach” lub „szkopach”, „pepikach” i „angolach”, a już zwłaszcza o ukrach, banderowcach, czy chachłach. Co do tego ostatniego min. Żurek nie dalej jak wczoraj na Placu Zamkowym zapowiedział mobilizację prokuratorów mających ścigać winnych takiego przestępstwa skierowanego przeciw Ukraińcom. Ale już nie Polakom czy innym nacjom – jawna dyskryminacja!

A przecież Stanisław Brzozowski słusznie zauważał: „przeciwników swoich nie zohydza nikt, kto nie chce wyrządzić krzywdy samemu sobie” („Eseje i studia o literaturze” t. I, s. 22).

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Walka z patostreamingiem – czyli z czym?

O agresji Konrad Lorenz, laureat Nagrody Nobla (wraz z dwoma innymi) w dziedzinie biologii w roku 1973, pisał, że jest to „wielki popęd przypominający konia, który musi odbywać codzienne ćwiczenia, żeby pozbyć się nadmiaru energii” (w: „Zrozumieć emocje” 2003, s. 293).

Z kolei Zygmunt Freud, również zwolennik ujęcia „hydraulicznego”, twierdził, że agresja to potężny popęd destrukcji i śmierci, a odprowadzanie tej energii na zewnątrz jest konieczne dla zachowania jednostki przy życiu, bo jej hamowanie prowadzi do samozniszczenia. Tłumaczył też, że najlepszy sposób rozładowania tego popędu polega na odprowadzaniu nadmiaru energii „przez muskuły”, czyli ciężką pracę fizyczną i – walkę grup ze sobą. Ale w dzisiejszych warunkach, kontynuował badacz, te dwa kanały są coraz bardziej niedrożne, więc popęd agresji się kumuluje. Skutkuje to rosnącym strachem, brakiem zaufania, ciągłym rozdrażnieniem, a więc stresem, który i tak musi zwrócić się albo ku jednostce, albo ku jej otoczeniu.

Wreszcie wybitny psychiatra, William Menninger, uważał, że „gry oparte na współzawodnictwie dostarczają niezwykle zadowalającego ujścia dla instynktownego popędu agresji” (w: Aronson „Człowiek istota społeczna” 2000, s. 244).

Wszystkie te opinie uznanych skądinąd autorytetów są obecnie kwestionowane na podstawie badań i eksperymentów, które jednak mają to do siebie, że często bywają podważane przez kolejne badania i eksperymenty, zaś wspólną wadą ich wszystkich jest to, że zawsze dotyczą sytuacji sztucznych, laboratoryjnych, a więc rzeczywistości in vitro, a nie in vivo. A to zasadnicza różnica.

Przyczyna takiej radykalnej zmiany nastawienia wobec agresji jest zapewne wynikiem dominującej w kulturze Zachodu orientacji (raczej deklarowanej niż praktykowanej), która potępia przemoc, okrucieństwo, a nawet okazywanie gniewu czy dążenie do zemsty. A przecież, co poświadczają etnologowie, są kultury – np. ludu Yanomamo – które wysoko cenią agresję i już od małego uczą dzieci, jak atakować i bić się (nawet z rodzeństwem) w rewanżu za doznaną krzywdę. Tak więc Yanomamo nie popełniają tego błędu, który Freud zarzucał współczesnym sobie wychowawcom: „wychowanie współczesne grzeszy tym, że nie przygotowuje młodego człowieka na agresję, której obiektem przeznaczone jest mu zostać. Wypuszczając młodzież w życie z tak niewłaściwą orientacją psychologiczną, wychowanie postępuje nie inaczej, jak wtedy, gdy na ekspedycję polarną wyruszają ludzie wyposażeni w letnie kurtki i mapy górnoitalskich jezior” („Kultura jako źródło cierpień”). Kondycja psychiczna pokolenia opisywanego dziś przez psychologów jako „rozpieszczone umysły” pokazuje, do czego prowadzi taka właśnie pedagogika.

A więc – czy zakazując patostreamingu (faktycznie zjawiska brutalnego i obrzydliwego) nie blokuje się jednego z niewielu już kanałów służących rozładowaniu popędu agresji? czy nie uniemożliwia się tym samym doświadczenie zastępczego przeżycia tym, którzy chcą coś takiego oglądać i – być może – w efekcie doznają czegoś na kształt katharsis (oczyszczenie, przeczyszczenia, rozładowania złych tendencji)? czy – i to może jest najważniejsze – nie piętnuje się popędu służącego w gruncie rzeczy obronie życia i zachowaniu gatunku/grupy, co może uczynić takie jednostki i całe grupy bezbronnymi wobec agresorów, którzy na pewno nie znikną wskutek umoralniających pouczeń?

Opublikowano Uncategorized | 7 Komentarzy

Sprawa Gorgoniowej

„Nie lubię ja, gdy Masło zbyt Maślane, Kluski zbyt Kluskawe, Jagły zbyt Jaglane, a Krupy zbyt Krupne” – pisał Gombrowicz.

I pewnie nie spodobałaby mu się też „chlebowość” – jak do niedawna (bo właśnie zniknął z internetu) można było przeczytać w Raporcie Marka Polska prof. Barbary Mróz-Gorgoń – ponieważ użyte określenie sprawia, że chleb staje się zbyt chlebowy.

W II RP głośna była sprawa Gorgonowej. W III RP mamy sprawę Gorgoniowej.

 

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Marzenia się zmieniają

Jerzy Połomski (a przed nim Fogg i Messalka) śpiewali: „zakochanym być i kochanym być i mieć wciąż dwadzieścia lat” – głośny przebój Hemara i Petersburskiego.

https://youtu.be/CRKO9YZeLeY?is=aK6kschzl6D4rW_x

Ale spotkany niedawno w Pałacu Staszica starszy kolega (80+) na pytanie: „co słychać” odpowiedział: „nie masz pojęcia, jak bardzo chciałbym mieć znów 80 lat”!

Z wiekiem człowiek pokornieje i jego marzenia nie są już tak ambitne, choć – jak widać – wciąż pozostają nierealistyczne.

Na pocieszenie można jednak przytoczyć słowa, jakie wygłasza książę Salina w przepięknym filmie Viscontiego „Lampart” z 1963 r. (wg powieści di Lampedusy „Gepard”, bo tak brzmi tytuł książki w najnowszym tłumaczeniu): „są takie chwile w życiu mężczyzny, że nawet mając 45 lat może poczuć się młody”.

Takie chwile zdarzają się też później, i nie tylko mężczyznom.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

LGBT – w centrum i na peryferiach współczesnego świata

Peryferyjne położenie Polski i towarzysząca temu prowincjonalna, obskurancka mentalność paradoksalnie dają o sobie znać właśnie u tych, którzy starają się nadążać za Zachodem przejmując stamtąd nowoczesne ideologie, wzory i zachowania. Ale nie robią tego konsekwentnie, czego wyrazem było chociażby powszechne oburzenie po pytaniu, kto w związku dwu znanych polityków jest „mężem”, a kto „żoną”. Takie pytanie uznano za niestosowne i wręcz obraźliwe, tymczasem fotografia z 2017 maja wykonana w Brukseli dowodzi, że na Zachodzie tego rodzaju kwestie są traktowane jako oczywiste i nikomu nie przynosi ujmy określenie się w tradycyjnej nomenklaturze jako czyjaś „małżonka”.

Zdjęcie wykonano w kwaterze NATO podczas jednodniowego szczytu przywódców państw członkowskich. W tym czasie dla towarzyszących im małżonek zorganizowano osobny program. Na wspólnej fotografii znalazła się więc żona premiera Turcji, Melania Trump i królowa Belgii, za nimi stoją partnerka premiera Słowenii i pierwsza dama Islandii. A obok nich – Gauthier Destenay, partner premiera Luksemburga. Jakoś mu nie przeszkadzało znaleźć się w tym gronie, a więc pośrednio uznać swoją rolę „żony”, a nie „męża”.

Polskie LGBT (jako konkretni ludzie) nie dorastają zatem do programu LGBT (jako ideologii i ruchu społecznego), który tak gorliwie zachwalają. Kiedy przychodzi co do czego, ujawniają się bowiem tradycyjne stereotypy (mężczyzna, bądź co bądź, nie chce pełnić roli kobiety) i obie strony związku, które najchętniej zarejestrowałyby się jako „małżeństwo”, wzdraga się przed określeniem „mąż” lub „żona”. Co przecież byłoby naturalną konsekwencją preferowanej przez nich samych nazwy dla ich relacji.

Zaścianek, ciemnogród i kołtuństwo. Jednym słowem: kompromitacja.

Opublikowano Uncategorized | 4 Komentarze

Śmiechu warte

Kilka dni temu jacyś hakerzy wykradli informacje o około 19 mln polskich pacjentów z bazy MyDr. Obywatele, którzy dotąd byli święcie przekonani, że powierzają swoje dane wrażliwe państwowym instytucjom, teraz dowiadują się, że państwo pozwoliło na przekazywanie ich jakiejś prywatnej firmie, ale ta – nie dopilnowała. A ponieważ korzystało z niej bardzo wielu lekarzy w Polsce, praktycznie każdy ma prawo czuć się zagrożony.

Żeby jednak obywateli uspokoić, pojawia się „wujek dobra rada” w kolejnym wcieleniu – tym razem jako min. Gawkowski i poucza obywateli, jak mają się zabezpieczyć: po prostu zastrzec numer PESEL. Jakie to proste! Ale nie do końca, bo przecież „wyciekły” również adresy, telefony, historie choroby, nazwy przyjmowanych leków …

Tymczasem w przychodniach (a to one są administratorami danych pacjentów) bez zmian – pełna dyskrecja i ścisła konspira. Wciąż obowiązują zasady RODO, o czym przypominają wydrukowane instrukcje mówiące, co robić, by chronić swoje dane osobowe. W rezultacie przy okienku rejestracji może stać tylko jedna osoba, nie wolno wymieniać swego nazwiska, tylko trzeba samemu wystukać numer PESEL, bo gdyby go – nawet szeptem – podać rejestratorce, ktoś mógłby podsłuchać i wykorzystać, lekarz wywołuje pacjentów po imieniu…

Z kolei firma, która nie upilnowała danych powierzonych jej przez przychodnie, teraz odmawia organom państwowym informacji, kto konkretnie został poszkodowany. Bo czeka na decyzję prokuratury.

I słusznie. W dobrze zarządzanym europejskim kraju porządek musi być!

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Puma kontra Dorian

Kiedyś latem, czyli w tzw. sezonie ogórkowym, straszono co najwyżej Paskudą z Zalewu Zegrzyńskiego. Dziś straszy się kleszczami, dzikami, niedźwiedziami, a ostatnio pumą, która jakoby grasuje w lasach na Mazowszu. Odpowiednie służby ostrzegają więc mieszkańców, by broń Boże nie wchodzili do lasu, nie zbierali jagód ani grzybów, bo puma to duży kot i może być groźna.

Ale ciekawe, czy ktoś ostrzeże pumę, by nie zapuszczała się w okolice Sochaczewa, bo tu po lesie spaceruje Dorian!

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Śmierć carycy Katarzyny

Julian Ursyn Niemcewicz tak opisuje śmierć carycy Katarzyny na podstawie relacji naocznych świadków, m.in. Seweryna Potockiego. Katarzyna noc 15 listopada 1796 r. spędziła ze swym nałożnikiem, Platonem Zubowem. Wstała rano i rychło udała się do toalety. I tam nagły atak apopleksji zastał ją na stolcu, który – jak utrzymują Rosjanie – został wbudowany w tron ostatniego króla polskiego, jej wieloletniego kochanka (yнитаз из трона польского короля). Jeśli ten fakt jest wciąż przytaczany dla upokorzenia Polaków, to opis Niemcewicza („Pamiętniki czasów moich” Lipsk 1868, s. 229) odwraca całą sytuację i pokazuje Imperatorową w nader kompromitujący sposób. Tak oto tron Stanisława Augusta (jeżeli był tam rzeczywiście) okazał się narzędziem Opatrzności mszczącej krzywdy i upokorzenia Polaków.

„Ten niezupełny stan śmierci carowej – kończy relację Niemcewicz – trwał przez trzydzieści godzin, brzuch jej bowiem nazajutrz dopiero rzucać się przestał. Otworzono ją i znaleziono pękniętą żyłę w głowie i mózg krwią zalany”.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Unia Polska-Rosja

Między Polską a Rosją panuje „swoista unia kulturowa” – pisze prof. Paweł Boski referując wyniki międzynarodowych badań (np. GLOBE) nad preferowanymi wartościami i praktykami kulturowymi (w: „Kulturowe ramy zachowań społecznych” 2022, s. 569).

Badania te, zainspirowane analizami „orientacji kulturowych” G. Hofstede, a potem A. Trompenaarsa, uwzględniają takie „wymiary” kultur narodowych, jak:

– jakość wykonania

– orientacja krótko- i długoterminowa

– unikanie niepewności

– dystans władzy

– kolektywizm instytucjonalny

– kolektywizm rodzinny

– asertywność

– równość płci

– humanizm.

Konkluzje? Po względem preferowanych wartości Polsce najbliżej do Rosji, a jeśli chodzi o praktyki, to „w żadnym z wymiarów praktyk kulturowych Polska nie różni się od Rosji” (s. 151).

Natomiast inne aspekty kultur różnych krajów świata brane pod uwagę w badaniach S. Schwartza również pokazują bardzo bliskie sąsiedztwo Polski i Rosji i jednocześnie ogromny dystans, jaki dzieli Polskę od tzw. Zachodu.

Jak sobie poradzić z tak niepoprawnymi politycznie wynikami badań naukowców zachodnich? I jakie wyciągnąć z nich wnioski? Czy zatem bardziej nam powinno być „po drodze” z Rosją, czy z Zachodem? To tylko niektóre z pytań teoretycznych, ale i praktycznych.

Opublikowano Uncategorized | 7 Komentarzy

Lecą rakiety, lecą, lecą …

To oczywiście parafraza znanego motywu z operetki „Lizystrata”:

https://fb.watch/INgEka4qle/?fs=e

Świetliki coraz rzadziej można spotkać w Polsce, ale od paru lat ich brak kompensują coraz częstsze rakiety, pociski balistyczne i drony, które pojawiają się na polskim niebie. Podobno są obserwowane przez stosowne służby i nawet namierzane, ale nie zestrzeliwane – bo przecież nie jesteśmy w stanie wojny z Rosją i przepisy NATO na to nie pozwalają.

Dziwne, bo Turcja w 2015 roku też nie była w stanie wojny, ale – choć również jest członkiem NATO – nie wahała się i zestrzeliła rosyjski bombowiec, gdy tylko zbliżył się do tureckiej granicy.

Tymczasem polskie władze zachowują się zupełnie inaczej, demonstrując skrajną nieporadność połączoną ze specyficznym poczuciem humoru; można odnieść wrażenie, że wręcz cieszą się z każdego kolejnego ataku: „bo to daje okazję do przećwiczenia procedur”!

Jak na razie rosyjskie rakiety tylko spadają w Polsce, lecz na szczęście nie zabijają ludzi (w przeciwieństwie do ukraińskich – Przewodów 2022). Mimo to jednak rodzi się pytanie, czy obywatele skazani na takie władze nie powinni wziąć spraw w swoje ręce i wzorem Ślązaków (ze Związku Ludności Narodowości Śląskiej) nie wystosować odpowiedniego listu do ambasadora Rosji? W 2013 r. Ślązacy prosili w swoim liście Putina, by ten nie kierował rakiet Iskander z głowicami atomowymi w stronę Śląska, ponieważ jako mieszkańcy tego terenu „nie mają wpływu na poczynania władz polskich, które są z natury antyrosyjskie i rusofobiczne”.

A Polacy niby mają jakiś wpływ na swoje władze?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Testowanie Polski i polskich obywateli

Jeżeli Putin faktycznie testuje zdolności obronne Polski, prowadząc „działania hybrydowe” (dezinformacja, drony, rakiety itp.), to z całą pewnością rządzący testują cierpliwość obywateli przykrywając swoją nieudolność kompromitującymi wyjaśnieniami.

Od samego rana min. Kosiniak-Kamysz dziękował siłom powietrznym za działania podjęte w nocy z 29 na 30 lipca, a szczególne słowa uznania skierował pod adresem całego Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych za „wyjątkowo trudną operację ochrony polskiego nieba podczas ataku rakietowego Rosji na Ukrainę”. Jaka ochrona polskiego nieba, skoro rosyjska rakieta manewrująca przeleciała nad terytorium Polski 80 km i sama spadła na pole?

Niedługo potem pochylony nad dziurą w ziemi premier Tusk zawyrokował, że ten przypadek jest kolejnym dowodem, iż Polska musi wspierać Ukrainę i przekazywać jej pociski antyrakietowe, bo przecież Ukraina broni polskiego nieba przed rosyjskim atakiem. Jak broni, skoro właśnie przepuściła rakietę?

Z kolei Rządowe Centrum Bezpieczeństwa było gotowe rozesłać do obywateli alerty, ale niebezpieczeństwo właśnie minęło – po 6 minutach lotu po polskim niebie rosyjska rakieta uderzyła w ziemię – więc nie rozesłało.

Syreny, owszem, zawyły, ale już po tym, jak rosyjska rakieta spadła robiąc potężny huk, który obudził obywateli.

W dodatku wszystkie strony rządowe się zawiesiły, a link do Poradnika Bezpieczeństwa nadal nie działa (a jest godzina 10.50 kolejnego dnia, czyli 31 lipca).

Za to marszałek Sejmu, Hołownia – ten sam, który już dawno temu obiecywał, że „wdepcze Putina w ziemię” – przestrzega, by nie ulegać rosyjskiej dezinformacji mającej na celu podważenie zaufania obywateli do instytucji rządowych. Przecież nikt lepiej nie podważa tego zaufania jak sami rządzący!

W pokazanym wczoraj na kanale „Kultura” filmie „Danton” (wg dramatu Stanisławy Przybyszewskiej „Sprawa Dantona”) pada wiele brzmiących bardzo aktualnie kwestii, a zwłaszcza ta: „lud ma tylko jednego wroga – to rząd”. Święta prawda!

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Dawidki Kacprzyki – imię ich legion

To, co dzieje się dzisiaj w służbie zdrowia, a właściwie – co dociera dopiero teraz do opinii publicznej (bo przecież działo się tak od dawna) – nie powinno nikogo dziwić. Systematyczne obniżanie poziomu nauczania, fatalne zarządzanie ochroną zdrowia, wreszcie pokusy finansowe wygenerowane przez system – wszystko to złożyło się na obecną sytuację.

Osoby mieszkające w pobliżu uczelni medycznych od lat miały okazję przysłuchiwać się w komunikacji miejskiej rozmowom studentów, którzy zachwalali swoich wykładowców (pozwalają ściągać, sami podpowiadają, zaliczają bez odpytywania …) i wprowadzane przez stosowne ministerstwo zasady oceny sprawdzianów (wystarczy odpowiedzieć na 30% pytań w teście i egzamin zdany …).

Tych samych, co kiedyś studiowali w ten właśnie sposób, można dzisiaj słyszeć w komunikacji miejskiej, jak przez telefon wymieniają uwagi z kolegami po fachu i dzielą się dobrymi radami (gdzie i jak najlepiej zarobić).

Jeżeli dodać do tego fakt, że od dawna lekarze nie muszą składać przysięgi Hippokratesa (dawna pisownia była właściwa i miała sens, który obecne zasady ortografii zupełnie odwracają!), a tylko „przyrzeczenie lekarskie”, można się tylko dziwić tym, którzy teraz dziwią się, a raczej udają, że się dziwią.

Jedyny pozytywny skutek (bo w poprawę służby zdrowia nikt już nie wierzy) całej nagłaśnianej przez media histerii będzie prawdopodobnie ten, że zmniejszą się kolejki na SOR-ach (ponieważ wielu przekalkuluje, że lepiej umierać wygodnie we własnym łóżku niż na krześle w poczekalni) i zwolni się trochę miejsc w szpitalach (gdyż ludzie zwrócą się jeszcze bardziej ku zielarzom, homeopatom i innym cudotwórcom, jednym słowem – ku medycynie niekonwencjonalnej). I żadne prawo w rodzaju „lex szarlatan” temu nie przeszkodzi. Ostatecznie, każdy ma prawo decydować, przez kogo chce być uśmiercony!

 

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

PRL i ćwiartka życia

Tego samego dnia dwa odkrycia:

– w swoich uwagach do tekstu na temat wsi w okresie PRL redaktorka (zapewne młoda osoba) proponuje autorowi rozwinąć skrótowiec „PRL”, ponieważ czytelnikom artykułu naukowego, przyjętego do pracy zbiorowej, recenzowanej „może on wydać się niezrozumiały”,

i drugie, równie zaskakujące:

– autorka pracy magisterskiej (zresztą bardzo dobrej) już w tytule używa określenia „Kryzys ćwiartki życia…”, a w tekście posługuje się nawet krótszą formą: „kryzys ćwiartki”, dopiero dużo później tłumacząc, co to oznacza.

Okazuje się, że początkowo było to określenie publicystyczne (książka A. Robbins i A. Wilner), następnie zostało opracowane przez psychologa, O. Robinsona, a w Polsce zostało spopularyzowane dzięki programowi Bartka Strusińskiego. Niemniej, nie weszło ono jeszcze na szerszą skalę do słownika socjologicznego, zwłaszcza polskiego, a od magistrantki polskiej uczelni można by raczej oczekiwać, iż odwoła się do innych, szerzej znanych i rodzimych koncepcji, np. Kazimierza Dobrowolskiego „dezintegracji pozytywnej”. Nic więc dziwnego, że recenzent, starszy o kilka dekad od magistrantki, doznaje konfuzji, bo ma zupełnie odmienne skojarzenia (ćwiartka cielaka, masła, ew. 1/4 litra czystej wódki). Ale na szczęście lektura pracy dyplomowej rozwiewa wątpliwości: chodzi o pierwszą „ćwiartkę życia” i związane z tym dylematy, poczucie niepewności i wybory. W porządku, nigdy za późno na naukę.

Wniosek? Nic tak dobrze nie uświadamia różnic pokoleniowych, jak tego rodzaju przygody. Kto mógłby przypuszczać, że dla osób młodych „PRL” zabrzmi tajemniczo, za to są świetnie obeznani z wciąż niszowym terminem „ćwiartka życia”, natomiast dla osób starszych będzie dokładnie odwrotnie? Co w tej sytuacji można sądzić o edukacji szkolnej, o ciągłości historycznej, o międzypokoleniowych więziach? Wszystko to okazuje się nader wątpliwe, a nawet złudne.

Czy w takim razie nadal stanowimy jedno społeczeństwo?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Sędzia, który mówi ludzkim głosem

Wyrok, jaki wydał sędzia Maciej Mitera w sprawie Łukasza Żaka, spełnia chyba wszystkie kryteria sprawiedliwości. W dodatku został uzasadniony językiem zrozumiałym dla zwykłego śmiertelnika. Ale właśnie oba te powody powinny budzić sprzeciw tych przedstawicieli „nadzwyczajnej kasty”, którzy do tej pory wyrażali zupełnie inne opinie na temat znaczenia kary i znacznie większy wysiłek wkładali w wyjaśnianie i usprawiedliwianie przestępcy niż w zrozumienie i uznanie odczuć poszkodowanych.

Tymczasem sędzia Mitera wypunktował następująco najważniejsze wątki swego wyroku:

– surowość kary powinna być elementem odstraszającym dla sprawców

– tylko taka kara zabezpieczy społeczeństwo przed ludźmi takimi, jak Łukasz Żak

– sąd ma mówić tak, by wszyscy go zrozumieli.

W tureckim serialu „Złoty chłopak” (odc. 302) padają słowa: „musi się zemścić, żeby dojść do siebie”. Coś, co jest zrozumiałe dla każdego człowieka, uznano jednak za herezję i potępiono w tzw. cywilizowanych państwach Zachodu. Substytutem zemsty, zazwyczaj bardzo niedoskonałym, stała się więc kara wymierzana w majestacie prawa. A przecież nawet eksperymenty psychologów potwierdzają tę oczywistą prawdę, że „odwzajemnienie może redukować potrzebę dalszej agresji”, ponieważ dzięki temu osiąga się stan zbliżony do równowagi (badania Dooba i Wooda – E. Aronson „Człowiek istota społeczna” 2000, s. 248). I dopiero wtedy, gdy przeciwnika spotka to, na co zasłużył, możliwe jest też prawdziwe wybaczenie. Tę „surowo zakazaną prawdę psychologiczną”, jak pisze Freud, świetnie wyraził niemiecki poeta, Heine: „Jestem człowiekiem o na wskroś pojednawczym usposobieniu… a jeśli dobry Bóg chce mnie w pełni uszczęśliwić, to niech mi da nacieszyć się widokiem sześciu czy siedmiu moich nieprzyjaciół wiszących na tych drzewach. Z sercem przepełnionym wzruszeniem wybaczę im wszystkie krzywdy, jakie mi wyrządzili w życiu – wszak trzeba wybaczać nieprzyjaciołom. Ale nie wcześniej, nim zawisną” („Kultura jako źródło cierpień” 1995, s. 58).

Zemsta, odpłata lub sprawiedliwa kara ma jednak za zadanie nie tylko poprawę nastroju ofiary przestępstwa. Chodzi tu również o elementarny szacunek dla osoby poszkodowanej, która w przeciwnym razie może czuć się jak ktoś pozbawiony praw, kogo można bezkarnie wykorzystać. Na ten aspekt sprawiedliwego wyroku zwracał uwagę już Grotius: „kara jest niezbędna dla obrony czci lub powagi osoby, która w wyniku przestępstwa doznała szkody, ażeby w wypadku jego nieukarania nie doszło do poniżenia osoby poszkodowanej”. Właśnie na tę opinię powołał się sąd w Jerozolimie ogłaszając wyrok dla Eichmanna, co Hannah Arendt przyjęła z satysfakcją jako słuszny odpór dla argumentów niektórych skonsternowanych prawników („Eichmann w Jerozolimie” 2022, s. 353).

Istnieje wreszcie socjologiczna wykładnia sensu słusznej kary, socjologiczna, bo odsłaniająca społeczny wymiar znaczenia wymierzanej przez sądy sprawiedliwości. „Kara służy przede wszystkim – pisał Durkheim – oddziaływaniu na ludzi uczciwych, ponieważ jest przeznaczona do leczenia ran zadanych uczuciom zbiorowym” („O podziale pracy społecznej” s. 140). Również ten aspekt wyroków bardzo często jest ignorowany przez polskie sądy, ale tak bywa, gdy dewiantów nieuznających powszechnie podzielanych zasad społecznych sądzą inni dewianci również mający te zasady za nic. Sentencja wyroku w sprawie Łukasza Żurka, jaką przedstawił sędzia Maciej Mitera, jest na tym tle chwalebnym wyjątkiem.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Harari – „ruska onuca”?

W książce „21 lekcji na XXI wiek” Y.N. Harari tak pisał o Rosji: na przełomie lat 80/90 wycofała się pokojowo z EŚ, ale zaczęła być traktowana jak kraj pokonany, bo „USA i NATO wykorzystywały słabość Rosji i mimo obietnic, że nie będą rozszerzały Paktu Północnoatlantyckiego na EW, rozciągnęły go nawet na niektóre byłe sowieckie republiki” (2018, s. 229). Zachód posunął się nawet dalej – kontynuuje Harari – bo „ignorując rosyjskie interesy na Bliskim Wschodzie i pod wątpliwym pretekstem dokonał inwazji na Serbię i Irak, w zasadzie dał przez to Rosji jasno do zrozumienia, że może ona liczyć wyłącznie na własną potęgę militarną, jeśli chce chronić swą sferę wpływów przed zachodnią ingerencją. Z tej perspektywy winę za najnowsze rosyjskie posunięcia militarne można równie dobrze przypisać B. Clintonowi i G.W.Bushowi, co W. Putinowi” (s. 230).

Z całą pewnością, dokładnie w ten sam sposób Harari skomentowałby także późniejsze działania Rosji na Ukrainie i to wcale nie dlatego, że jest „ruską onucą”. Opiera się on bowiem na faktach, którym często polscy politycy i tzw. elity opiniotwórcze lubią zaprzeczać (np. temu, że Rosja otrzymała obietnicę Zachodu o nierozszerzaniu NATO na Wschód, więc awanse czynione Ukrainie musiały zapalić na Kremlu czerwoną lampkę), a także na takich przesłankach, które powszechnie się ignoruje (że podobnie jak USA, również Rosja ma swoje interesy i chce utrzymać strefy wpływów wszędzie tam, gdzie widzi taką potrzebę).

Zapominanie historii, uporczywe negowanie prawdy oraz brak zrozumienia zasad, jakimi rządzi się polityka, nie wyrządza krzywdy ani Rosji, ani Rosjanom, ani nawet Putinowi, choćby obrzucano go najgorszymi wyzwiskami, tylko tym, którzy kwestionują rzeczywistość, w jakiej żyją. „O, cudowna potęgo kopniaka w tyłek!” – woła jedna z postaci Arystofanesa, przekonana wreszcie nie mądrymi argumentami, ale właśnie tęgim kopniakiem. Dzięki swoim mężom stanu i samozwańczym elitom Polska skazana jest zatem na to, by co jakiś czas ulegać nie sile argumentów, ale argumentom siły.

Opublikowano Uncategorized | 1 komentarz

„Causation theory” w działaniu

Causation theory w kontekście prac słynnego negacjonisty, Davida Irvinga oznacza interpretowanie Holokaustu jako skutku wcześniejszych działań Żydów, a więc poniekąd jako tłumaczenie, a nawet usprawiedliwianie Zagłady i obwinianie ofiar. Ta sama sugestia znalazła dużo wcześniej wyraz np. w potocznym przekazie zwanym „graffiti z ulicy Goulston” z roku 1888 – napisie na murze mającym związek z serią morderstw przypisywanych Kubie Rozpruwaczowi: „The Juwes are the men that will not be blamed for nothing”.

Niewykluczone, że początek tego rodzaju insynuacjom dał fragment „Wojny żydowskiej” żydowskiego historyka, Józefa Flawiusza, który pisał tak: „wszystkie nieszczęścia, jakie zna cała historia ludzkości, bledną w porównaniu z tymi, które dotknęły Żydów. Trudno też oprzeć się uczuciom goryczy, bo za to odpowiedzialności nie ponosi nikt z obcego plemienia” (1995, s. 58).

Rozumowanie wpisujące się w logikę powszechnie potępianej causation theory zaprezentował kilka dni temu polski dyplomata, Piotr Łukasiewicz, podczas uroczystości w Ołyce na Wołyniu. Jego słowa o „ukraińskich ofiarach państwa polskiego na terenach II RP” zostały odebrane właśnie jako wyjaśnienie rzezi wołyńskiej w kategoriach skutku określonych przyczyn, które obciążają stronę polską. Opozycja nazywa tę wypowiedź „niekompetencją”, a nawet „absolutnym skandalem”, z kolei rząd widzi w tym gest zmierzający do pojednania, zaś prof. Antoni Dudek twierdzi, iż jest to wypowiedź „racjonalna”, bo przecież „mamy swoje winy w stosunku do Ukraińców”.

Opinia sformułowana przez prof. Dudka pokazuje więc, iż causation theory i odwracanie ról przez sugerowanie, iż ofiary jakoś sprowokowały agresora – stanowczo potępiane, gdy chodzi o jedną nację – jest jak najbardziej akceptowalne i może być stosowane wobec innej. Tak bowiem uważają nie tylko politycy, ale też autorytety naukowe.

Jeszcze trochę, a okaże się, że to Polska powinna przeprosić za Wołyń!

 

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Wołyń i Jedwabne – „znaj proporcją, mocium panie”

W tym roku rocznica wydarzeń na Wołyniu (83.) zdecydowanie wybrzmiała mocniej niż w latach ubiegłych i chyba nawet mocniej niż rocznica wydarzeń w Jedwabnem (85.). Oba tematy zaczynają więc być traktowane stosownie do swego znaczenia: ponad 100 tys. Polaków pomordowanych bestialsko przez Ukraińców, których gorliwość musieli mitygować sami okupanci i około tysiąca Żydów zabitych przez Niemców, którzy nakłaniali lub wręcz zmuszali Polaków do współudziału. Historyk, Tomasz Strzembosz podważając tezy socjologa, Jana Tomasza Grossa, twierdził, że Jedwabne to niemiecka prowokacja, również Szymon Datner, historyk z ŻIH-u, winę za tę zbrodnię przypisał Niemcom, więc dopóki Ukraina nie uzna swojej zbrodni na Wołyniu, ciągłe bicie się w piersi Polaków za Jedwabne jest gestem zbędnym i utrwalającym postrzeganie Polski jako kraju wyjątkowo antysemickiego.

Tymczasem nie ulega wątpliwości, że „gdyby hitlerowska Endlosung wykonywana była we Francji takimi metodami i z użyciem takiego terroru jak na Wschodzie, francuski udział w operacji uradowałby serce Himmlera; co do Anglii, w razie jej zajęcia przez Niemców, tylko wyobraźnia autora ‚Roku 1984’ mogłaby się zmierzyć z podobnym tematem” – słusznie zauważył Herling-Grudziński w swoich zapiskach z lat 1984-1988 (s. 188).

I miał podstawy, by tak sądzić, ponieważ właśnie Anglia jest dobitnym przykładem silnego antysemityzmu – i to antysemityzmu „bez Żydów”, w dodatku antysemityzmu, który – paradoksalnie – akurat podczas wojny uległ wyraźnemu nasileniu (esej Orwella – „Antysemityzm w Wielkiej Brytanii” 1945). A więc coś, co niepomiernie dziwi polskich badaczy (np. Paweł Śpiewak uznawał za „fenomen zadziwiający”, że w kraju, gdzie praktycznie nie ma Żydów, wciąż można znaleźć przejawy antysemityzmu – „Polska jedna czy wiele?”, s. 173) z jeszcze większą wyrazistością funkcjonowało np. w Anglii. Przecież już w roku 1190 wygnano stamtąd Żydów, tymczasem jeszcze 300 lat później żywe były antyżydowskie stereotypy, legendy i wyobrażenia, które znalazły wyraz w dwu arcydziełach kultury angielskiej: „Żyd maltański” Marlowa i „Kupiec wenecki” Szekspira, a późniejsze o kolejne kilkaset lat obserwacje Orwella też zasługują na uwagę.

Trzeba umieć spojrzeć na sprawy w szerszej perspektywie, bo dopiero wtedy zna się swoje miejsce w szeregu.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

„Uśmieciowieni”

Kilka dni temu min. Dziemianowicz-Bąk zachwalając proponowane rozwiązania w sprawie tzw. śmieciówek posłużyła się sformułowaniem: „każdy, kto doświadczył uśmieciowienia…”.

Jak to rozumieć? Czy taki czasownik odrzeczownikowy oznacza, że osoby pracujące na warunkach umów „śmieciowych” doznały „uśmieciowienia” – tak jak można doznać „u-podlenia” i „upokorzenia” – a więc zostały potraktowane jak śmieci, czy też, że same stały się przez to „śmieciami” – tak jak ktoś „u-bogacony” staje się bogaty w jakieś wartości a „u-synowiony” staje się de facto synem?

W pierwszym przypadku osoba „u-podlona”, wcale nie musi być odtąd podła, osoba „u-pokorzona” nie jest przez to pokorna ani ktoś „u-trudzony” – kimś trudnym czy tym bardziej samym „trudem”.

Z drugiej jednak strony ktoś „u-podmiotowiony” nabiera cech bycia podmiotem, a „u-cywilizowany” oznacza po prostu osobę cywilizowaną.

Podobne problemy pojawiają się z powodu niejednoznaczności przedrostka „wy-…”. Czym innym jest „wy-narodowienie” i „wy-świecenie” (np. ze wsi – Jagna na wozie gnoju czy heretyk ze wspólnoty wiernych), a czymś zupełnie innym „wy-święcenie” (udzielenie święceń kapłańskich, przez co ktoś staje się kapłanem).

Język polski jest piękny, ale też bardzo trudny. A interpretacja słów min. Dziemianowicz-Bąk z pewnością będzie zależała od opcji politycznej komentatora.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Emerytura artysty

Nie wiadomo jeszcze, jakie będą losy ustawy o zawodzie artysty. Jak na razie projekt ustawy wywołał burzliwą dyskusję, ale nie wybrzmiał w niej np. głos prof. Radosława Markowskiego, który przecież nie tak dawno temu uskarżał się, że musi utrzymywać przedstawicieli kilku grup zawodowych – nieudolnych, leniwych darmozjadów. Perspektywa wzięcia na garnuszek kolejnej takiej grupy nieudaczników i obiboków nie spotkała się jednak z protestem naukowca.

Nie pojawiły się też w debacie publicznej określenia stosowane nie tak dawno temu wobec „przegranych transformacji” – robotników wielkoprzemysłowych, byłych pracowników pgr-ów czy drobnych rolników. Nikt nie nazwał bowiem potencjalnych świadczeniobiorców „dodatku do emerytury artysty” pasożytami, „klasą złodziejsko-żebraczą” ani osobami roszczeniowymi o wyuczonej bezradności. Nie pojawił się też pomysł, by jakoś ich wszystkich pozbyć się możliwie szybko (np.wysłać ich gdzieś na emigrację), gdyż stanowią”zbędny balast”. A te wszystkie określenia padały nie tylko w debacie publicznej, lecz również w opracowaniach naukowych.

Pomysł minister kultury skłania jednak do refleksji, przede wszystkim nad tym, jak kiedyś artyści troszczyli się o swoje emerytury. Dobrym przykładem może tu być choćby Szekspir – „młody człowiek z miasteczka na prowincji, bez osobistego majątku, bez znaczących koneksji rodzinnych, bez uniwersyteckiego wykształcenia, który pod koniec lat 80. XVI wieku przenosi się do Londynu i w niezwykle krótkim czasie wyrasta na największego dramaturga nie tylko swej epoki, ale wszech czasów” – jak pisze Stephen Greenblatt w książce „Shakespeare. Stwarzanie świata” (2007, s. 9).

Tyle tylko, że ta kariera nie była efektem samego talentu ani darem Opatrzności, lecz wynikiem ciężkiej pracy artysty. „Aby zachować płynność finansową teatr, którego był udziałowcem, musiał co wieczór zwabiać w swe okrągłe ściany 1500-2000 widzów – przy zażartej konkurencji innych zespołów”, a warto tu pamiętać, że cały Londyn, choć ludny na swoje czasy, to jednak liczył wówczas zaledwie 200 tys. mieszkańców. Wymuszało to konieczność wystawiania 5-6 sztuk tygodniowo, czyli około 20 premier rocznie (nie licząc jakichś 20 sztuk z poprzednich sezonów), by publiczność zechciała się pojawiać i płacić za widowisko.

I po mniej więcej 30 latach takiej intensywnej pracy Szekspir mógł sobie pozwolić na zakup okazałego domu w rodzinnym mieście, gdzie ukończywszy 50 lat przeniósł się na zasłużoną emeryturę jako wzorcowy przykład self-made mana i wzór godny naśladowania także dzisiaj.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Ekstradycja Ziobry?

Pytany o to wczoraj przez red. Jankowskiego w Polsat News prof. Domański zaprzeczył stanowczo, powołując się na szczególnie ważne wartości cenione w USA, takie jak prawa obywatelskie.

Tyle tylko, że z tymi – jak i z innymi wartościami – bywa tak, że używane są tylko wtedy, gdy jest to wygodne z innych względów, np. politycznych. I tak w roku 1985 marynarz ukraiński z okrętu „Marszałek Koniew” poprosił o azyl w USA, uzasadniając to tym, że „chce żyć w uczciwym kraju”. Ale USA nie okazały się uczciwym krajem, bo marynarz został skuty, dostarczony na okręt rosyjski i odpłynął do ojczyzny wraz z ładunkiem amerykańskiego zboża. Podobnie postąpiono z rosyjskim żołnierzem w Afganistanie, który zgłosił się do amerykańskiej ambasady w Kabulu prosząc o azyl – ten również został „zwrócony prawowitym właścicielom”, jak pisze Gustaw Herling-Grudziński („Dziennik pisany nocą. 1984-1988”, 1989, s. 156).

Gdyby więc Polska była obecnie tak silna i wroga USA, jak swego czasu ZSRR albo gdyby była nawet słaba, ale władzę sprawowałby reżim jeszcze obrzydliwszy niż obecnie, lecz sprzyjający USA, wówczas Ziobro już dawno zostałby odstawiony ciupasem do kraju.

„Światem rządzi myśl, ale rządzi nim z daleka” – pisał Le Bon („Psychologia tłumu”, 1994, s. 82). Trawestując jego myśl można więc powiedzieć, że światem rządzą też wartości, ale sporadycznie.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

„Między nami po ulicy…

…pojedynczo i grupkami snują się okularnicy ze skryptami. I z książkami, notatkami, z papierami, kompleksami itp., itd., itp.” – tak w latach 60. opisywała studentów Agnieszka Osiecka.

Dzisiaj próżno szukać takich studentów. Nawet w materiałach promocyjnych różnych uczelni pokazywani są studenci, a raczej głównie studentki, i żadna z nich nie ma okularów (pewnie dlatego, że wolą soczewki kontaktowe), u żadnej nie widać skryptów ani książek (po co, skoro wszystko jest w internecie), żadna też nie robi notatek – nawet jeśli przez chwilę jest pokazana na tle półki z książkami, to co najwyżej nad otwartym laptopem. Ale zajęta jest wtedy rozmową z roześmianą koleżanką. Potem obie roześmiane studentki widać przed PKiN, gdzie znajduje się kilka wyższych uczelni – pokazują sobie coś w smartfonach i chyba nie jest to lektura Jana Stanisława Bystronia „Komizm”. W żadnym razie nie należy ich podejrzewać o takie poważne lektury, a może nawet o żadne lektury, bo podczas egzaminów dyplomowych większość z trudem duka formułki wzięte nawet nie z podręcznika czy skryptu, ale z googla.

A przecież studiowanie oznacza robienie czegoś z zapałem, gorliwie, badanie problemu dokładne i z zaangażowaniem. Dzisiejsi studenci bardzo się dziwią, gdy im przypomnieć łacińskie znaczenie tego słowa.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Kanikuła

Konflikt polsko-ukraiński eskaluje, w pociągach zawodzi kilmatyzacja, afera ze Szpitalem Południowym się rozwija (i rozmywa), ciągle coś się dzieje, ciągle coś nowego.

Ale pogoda dopisuje, i to wyjątkowo: w niedzielę po południu niedaleko Warszawy – ponad 40 stopni. Psy leżą w cieniu i ledwo dyszą, czereśnie obrodziły, ale są za ciepłe, by je teraz zbierać. Trzeba poczekać do wieczora. Bo wieczorem, kiedy przyjdzie pora na podlewanie przydomowych upraw, będzie tylko 30.

W tych warunkach inne sprawy przestają być ważne. Niech na całym świecie wojna, byle polska wieś spokojna …

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Buczacz 24 czerwca 1943 – judenfrei

Mosze Wizinger, chłopiec z Buczacza, tak wspominał wydarzenia z 24 czerwca 1943 roku, kiedy to ukraińscy policjanci prowadzili do lasu kilkuset Żydów na rozstrzelanie, a za nimi z pistoletami maszynowymi jechali samochodem gestapowcy: „tamtej nocy przez pół godziny słychać było serie z broni maszynowej, potem gestapowski samochód wrócił do miasta. W ślad za nimi maszerowali Ukraińcy śpiewając ‚śmierć Żydom i Lachom'”. Autor tej relacji zapamiętał, że wielu z nich miało na sobie części odzieży po zamordowanych Żydach i mnóstwo kobiet rozpoznało te, które należały do ich mężów i synów” (Arch. Yad Vashem 03/3799). Każdy, kto pomógł schwytać któregoś z żydowskich mieszkańców, otrzymywał butelkę wódki i 500 zł.

W ten sposób sąsiedzi ukraińscy rozprawiali się ze swoimi żydowskimi sąsiadami, ale – jak zauważa Omer Bartov – akurat te żydowskie relacje są „całkowicie nieobecne w głównym nurcie badań nad Zagładą” („Wołanie krwi brata twego”, w: „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 10/2014, s. 342). Być może również z tego powodu, że wynika z nich, iż Polacy byli jednak bardziej skłonni do pomagania i ukrywania Żydów niż ich ukraińscy sąsiedzi, którzy z ogromnym zaangażowaniem wspierali oprawców (s. 338).

Dzisiaj współwinnych tamtych zbrodni wolna Ukraina czyni swoimi bohaterami: w Buczaczu na górze Fedora, gdzie mordowano Żydów, wzniesiono okazały pomnik ku czci UPA. Na sąsiednim zaś wzgórzu – pomnik Bandery. I zamiast upamiętnienia kilku tysięcy ofiar Ukraińców w Buczaczu sprzed osiemdziesięciu lat opłakuje się kilkaset ofiar Rosjan w Buczy sprzed paru lat.

Za to w Polsce wciąż piętnuje się polski antysemityzm i raczej nie zanosi się na to, by w Jedwabnem postawiono pomnik ku czci tych, którzy pomagali Niemcom rozprawić się z Żydami. Ale najwyraźniej Żydzi na Kresach nie są już tak ważni, więc nie bada się i nie nagłaśnia zbrodni ukraińskich na ludności żydowskiej.

Wynika z tego to, że w polityce – i w badaniach naukowych niestety też – ważniejsze niż to, kto został zamordowany, jest to, kto mordował.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Miłośnikom psiecków …

Na początku żywota Peryklesa Plutarch pisze tak: „zdarzyło się raz, że w Rzymie bawili jacyś bogaci obcokrajowcy, którzy w fałdach swych szat nosili młode pieski i małpki, całowali je i pieścili. Widział to podobno Cezar (August) i zapytał ich: ‚Czy u was kobiety ie rodzą dzieci?’ – dają w ten sposób prawdziwie godną władcy naukę tym, którzy wrodzoną nam skłonność do czułej miłości, należną ludziom, marnują w przywiązaniu do zwierząt” („Żywoty sławnych mężów”, 1955, s. 72).

I to by było na tyle.

Opublikowano Uncategorized | 1 komentarz

Kobiety, AGD i ACM

W minioną środę osoby zebrane w sali Barbary Skargi Pałacu Staszica (a także te, podłączone zdalnie) miały okazję wysłuchać ciekawego wystąpienia dr. Tomasza Warczoka na temat wielowymiarowych podziałów ideologicznych w Polsce interpretowanych w świetle geometrycznej analizy danych (AGD) i wielorakiej analizy korespondencji (ACM) – autorstwa Brigitte Le Roux i Henry’ego Rouanet. Za podstawę empiryczną posłużyły dane z badania POLPAN 2018 (zrealizowanego na próbie 1075 osób pracujących). Doktor Warczok pokazał wzajemne oddziaływanie takich czynników jak pozycja klasowa, płeć oraz identyfikacja religijna. W graficznie zaprezentowanej przestrzeni społecznej rozumianej jako przestrzeń ideologiczna i podzielonej wzdłuż dwu osi: liberalizm/konserwatyzm oraz solidaryzm/rynkowy indywidualizm pojawiły się więc „chmury” kategorii obrazujące skupiska danych nie tylko o charakterze addytywnym, ale też interakcyjnym.

Wnioski były wcale nieoczywiste, a przez to interesujące. Oto okazało się, że polska klasa wyższa nie przypomina swego odpowiednika na Zachodzie (choć przecież ma takie ambicje), a to z tego powodu, że jej część „kulturowo-intelektualna” powiela myślenie części „ekonomicznej” – ludzi biznesu. Oznaczałoby to zarazem, że kompletnej atrofii uległ dawny ethos polskiej inteligencki, przejawiający się w łączeniu idei liberalnych z lewicowymi, który pozwalał praktykować np. „empatyczną hegemonię”, jak to nazywa Grażyna Kubica charakteryzując postawę Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej (w: „Pisane inną ręką”). Ale oznacza to też, że klasa ta jest w Polsce silnie zintegrowana symbolicznie oraz ideologicznie, co zapewnia jej wyraźną dominację. To z kolei tłumaczyłoby rozrost i umacnianie się różnych wpływowych środowisk, które Le Bon określał jako „kasty” przestrzegając zarazem: „słuszna jest obawa przed rosnącą potęgą tłumu, ale groźniejsza jest potęga pewnych kast. Tłum bowiem można za pomocą odpowiednich działań przekonać i opanować, kasty zaś prawie że nigdy” („Psychologia tłumu”, 1994, s. 110). W sytuacji, gdy wciąż rozprawia się o zagrożeniach, jakie niesie populizm, najwyższy chyba czas odwrócić wektor zainteresowań i skierować je właśnie ku owym kastom.

Efekt wzajemnego oddziaływania różnych czynników (analiza wariancji), a nie tylko determinizm jednego z nich uwidocznił się również w wynikach dotyczących postaw kobiet: wyszło na to, że kobiecy habitus w połączeniu z religijnością (katolicyzmem) wzmacnia solidaryzm i zbliża kobiety z różnych klas, natomiast ten sam habitus w połączeniu ze świeckością zwiększa polaryzację społeczną. Tym samym podważone zostało przekonanie feministek, że jakoby płeć automatycznie przesądzała o solidarności, tymczasem widać wyraźnie, iż jest ona bardzo podatna na wpływy takie jak położenie klasowe czy postawy wobec religii.

Uwagi krytyczne, jakie zgłaszali obecni na seminarium, dotyczyły małej próby badawczej, która podzielona na wiele kategorii i potraktowana „frakcyjnie” dawała niezbyt liczne grupy stanowiące podstawę wniosków, uniemożliwiała też zastosowanie regresji czy innych tradycyjnych technik statystycznych. Ale znaczenie badań dr. Warczoka polega chyba na czymś innym. Przede wszystkim, korzystają one z najnowszych propozycji autorów europejskich, francuskich, których dorobek niejednokrotnie już był najpierw przejmowany – i często dezinterpretowany – przez naukę amerykańską (dorobek Foucault, a wcześniej dokonana przez Parsonsa selektywna adaptacja myśli Webera czy Durkheima), a dopiero potem – i to w tej właśnie wersji zniekształconej – przejmowany w Polsce. Chyba lepiej więc, że tym razem trafia on do Polski „z pierwszej” ręki, zamiast zza oceanu, a więc drogą okrężną i w formie przeinaczonej. Po drugie, zaprezentowane podczas środowego seminarium wyniki dotyczące społecznej roli katolicyzmu powinny stać się punktem wyjścia i kolejnych badań na ten temat. Obecność na sali ks. prof. Wojciecha Sadłonia z ISKK pozwala mieć nadzieję, iż postulat ten może się ziścić. Po trzecie wreszcie, należy w tym miejscu przypomnieć, iż powinnością naukowca jest, jak pisał Ossowski, formułować sądy także niedostatecznie jeszcze zweryfikowane empirycznie, mające charakter zaledwie przypuszczeń („O osobliwościach nauk społecznych”, 1962, s. 253, 274). A to dlatego, że postęp w nauce nie opiera się tylko na indukcji czy dedukcji, ale bardzo często to właśnie abdukcja – myślenie kierowane intuicją – okazuje się najlepszym narzędziem poznania. Zreferowana przez dr Warczoka metoda geometrycznej intersekcjonalności klasy, religii i płci jest niewątpliwie inspirująca i ma duży potencjał poznawczy, zdolny nadwyrężyć utarte schematy i stereotypowe konkluzje, jakich nie brak w rodzimym polu akademickim.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Anything goes!

Nie tylko dostęp do różnych koncepcji czy opinii sprawia, że – rozpatrując sprzeczne wersje – umysł się doskonali, ale, jak się okazuje i co potwierdzają badania, dodatkowa korzyść płynie ze szczególnie wnikliwego rozpatrywania poglądów niepopularnych, reprezentowanych przez mniejszość (badania Charlan Nemeth – „Differential contributions of majority and minority influence”, w: „Psychological Review” 93/1986). Polega to na tym, że stanowiska mniejszościowe, pozbawione szerszego poparcia, bardziej więc kontrowersyjne niż oklepane banały, wzmagają czujność, wyostrzają uwagę i zwiększają krytycyzm u tych, którzy się nimi zainteresują. Uaktywnia się bowiem proces walidacji, dążenie do sprawdzania ich trafności, poszukiwanie prawdy na własną rękę.

Zupełnie inaczej jest z podzielaniem poglądów oficjalnie uznanych i dominujących. Bycie ich wyznawcą sprawia, że bezwolnie ulega się wpływom większości i raczej akceptuje się aktualne autorytety niż podejmuje wysiłek samodzielnego rozważenia spornej kwestii. Tak więc otwarcie na nowe propozycje lub argumenty podnoszone przez nielicznych przyczynia się do bardziej wnikliwego i twórczego myślenia, natomiast konformistyczne uleganie jakiemukolwiek „konsensusowi” (a zwłaszcza – naukowemu) jest prostą drogą do obskurantyzmu i intelektualnego otępienia.

„Jeśli chcemy uodpornić ludzi na uproszczoną propagandę, to nic nie zastąpi swobodnego zapoznawania się z ideami wszelkiego rodzaju. Najłatwiej ‚wyprać mózg’ tej osoby, której poglądy są oparte na sloganach nigdy w poważny sposób nie zakwestionowanych” – pisał Elliot Aronson („Człowiek istota społeczna”, 2000, s. 105).

A zatem ci, którzy opowiadają się za hegemonicznym dyskursem, nie tylko wystawiają sobie nie najlepsze świadectwo i narażają się na zarzut oportunizmu, braku odwagi cywilnej czy mentalnej suwerenności, ale też pozbawiają się na przyszłość możliwości poprawy swej kondycji i wyrwania się ze stanu zależności, czyli osiągnięcia prawdziwej podmiotowości. Tacy zawsze będą też najłatwiejszym łupem dla kolejnych „autorytetów” i każdej następnej władzy. Dlatego nawet najbardziej absurdalny pogląd, fantastyczną koncepcję czy sprzeczną z obowiązującą ortodoksją teorię należałoby witać jako zwiastuna wolności i dojrzałości umysłowej, a zarazem pluralizmu niezbędnego w życiu społecznym, polityce czy nauce.

Sapere aude! – namawiał Horacy, a po nim Immanuel Kant. Potem Friedrich von Hayek przekonywał do idei wolnego rynku i katalaktyki, czyli swobodnej wymiany, nie tylko w ekonomii, ale też jeśli chodzi o idee. Hipotezy jako wytwory egzosomatyczne są po to, by umierały za nas – pisał Karl Popper – więc im więcej ich tworzymy i testujemy, tym bardziej sami jesteśmy bezpieczni. Anything goes! wszystko dozwolone – twierdził również Paul Feyerabend. I takie hasło radykalnego anarchizmu epistemologicznego należałoby – właśnie dziś – wziąć na sztandary.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Głupota etapu

Poglądy i postępowanie uznane za słuszne w danym momencie określa się często jako „mądrość etapu”. Jest to niewątpliwie eufemizm, bo faktycznie takie zachowania należałoby nazwać „głupotą etapu” polegającą na rezygnacji z pryncypiów, koniunkturalnym dostosowaniu do okoliczności i naiwności oczekiwań nie liczących się ani z pamięcią historyczną, ani z racjonalnymi rachubami na przyszłość.

Taką właśnie głupotą etapu – trwającego wyjątkowo długo, bo ponad 4 lata, a właściwie jeszcze dłużej – było bezwarunkowe wspieranie Ukrainy w jej walce z Rosją, niedostrzeganie ewidentnych dowodów umacniania się tam ideologii nazistowskiej i skrajnego szowinizmu, a także pomijanie milczeniem wielu przypadków wrogich działań i gestów wobec Polski. Wszelkie wzmianki na ten temat były zakrzykiwane, a ci, którzy prezentowali bardziej sceptyczne stanowisko wobec wschodniego sąsiada, zyskiwali sobie miano „ruskich onuc”, „pożytecznych idiotów Kremla” i „sługusów Putina”.

Zaczęło się od bezkrytycznego poparcia dla „pomarańczowej rewolucji”: ilu polskich polityków przystrojonych w pomarańczowe szaliki przewinęło się przez Majdan machając rączkami i gardłując przeciw Rosji?, ilu z nich nie widziało nic złego w fotografowaniu się na tle czarno-czerwonych flag i złowrogiego symbolu tryzuba? ilu polityków, dziennikarzy i artystów skandowało z lubością: „idi na …”, ilu bredziło (i bredzi nadal) o tym, że Ukraina broni Polski, ba, całej Europy przed ruską nawałą? Czy nie wystarczyłoby udzielać w ramach NATO stosownej pomocy, ale na zasadach transakcyjnych, bez całej tej nadgorliwości, bez obwieszania niebiesko-żółtymi flagami siebie, polskich budynków i ulic, bez upadlającej uniżoności najlepiej wyrażonej haniebnym określeniem „wszyscy tu jesteśmy sługami narodu ukraińskiego”? Nie, bez reszty zapanowało zbiorowe szaleństwo, pomroczność jasna, euforia i takie wzmożenie nastrojów antyrosyjskich, jakby to Rosja zaatakowała Polskę, a nie obcy kraj.

Przed paroma miesiącami pojawiła się jednak pewna zmiana w nastawieniu: jakoś mniej wiadomości z frontu, mniej poruszających obrazków zbombardowanych domów i ludzi tułających się po drogach z psami i kotami, wrócono nawet do prawidłowej polszczyzny: „na Ukrainie” zamiast używania rusycyzmu: „w Ukrainie”. No i wreszcie prawdziwy przełom – deklaracja Prezydenta Nawrockiego o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego, odznaczenia które tak naprawdę w ogóle nie powinno zostać mu przyznane. Od tego momentu nie ma już „ruskich onuc”, choć – Bogiem a prawdą – teraz należałoby opatrzyć tym epitetem tych, którzy dziś zaczynają mówić dokładnie to, co inni – tak wtedy nazywani i wyzywani – twierdzili od samego początku.

Zero zmysłu politycznego, rozbujane emocje i brak odpowiedzialności, instynkt stadny – to wszystko są zbyt łagodne określenia.

Opublikowano Uncategorized | 2 Komentarze

Planeta wciąż płonie?

Najwyraźniej wciąż nie brak takich, którzy w to wierzą. Chociaż raczej wydawać by się mogło, że nawet jeśli planeta faktycznie płonęła, to już spłonęła i teraz stygnie – na termometrach 15 stopni, jutro ma być chłodniej, a pojutrze jeszcze chłodniej.

Ale w komunikacji miejskiej na ekranach instrukcja, jak chronić się przed upałami. Od razu robi się cieplej w ten chłodny czerwcowy wieczór.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Jak wyhodować noblistów?

William Davies w książce „Przemysł szczęścia” (2023) przywołuje m.in. historię ekonomii na Uniwersytecie w Chicago, która utorowała drogę neoliberalnej rewolucji politycznej. Jak pisze, przez długi czas funkcjonowała ona w pewnego rodzaju „kokonie”: z dala od uznanych ośrodków akademickich takich jak Harvard i MIT, a więc wydawałoby się – zaściankowa i pozbawiona znaczenia. Tymczasem właśnie to zmarginalizowanie i wykluczenie z głównego nurtu debat naukowych i życia politycznego okazało się czynnikiem, który zadecydował o sukcesie, ponieważ ekonomiści z Chicago „nie mieli innego wyjścia niż wchodzić ze sobą w nieustanne polemiki i w ciągu trzech dekad po drugiej wojnie światowej oddawali się im z rzadko spotykaną gorliwością” (s. 178). W latach 30. zaczęli gromadzić się wokół takich badaczy, jak J. Viner czy F. Knight. Do końca lat 50. byli już zżytą rodziną, a kiedy na początku lat 70. na doktrynie keynesizmu zaczęły pojawiać się pierwsze rysy, zostali dostrzeżeni przez kolegów z czołowych ośrodków i wkrótce zaczęli gromadzić własną kolekcję nagród Nobla.

Tak więc izolacja geograficzna oraz brak uznania ze strony środowiska pozwoliły im na pokonanie drogi z peryferii ku centrum, ale nie osiągnęli tego powielając panujące teorie, lecz przeciwstawiając im swoje własne – zakorzenione w osobistej frustracji, sprzeciwie wobec mainstreamu oraz podejrzliwości wobec liberalnych elit, które sprawowały rząd dusz i silnie oddziaływały na politykę. Buntownicza postawa „intelektualnych zakapiorów z Hyde Parku” (s. 183) i ich przewrażliwienie na swoim punkcie, właściwe wyrzutkom i pariasom pola akademickiego, okazały się najlepszym sposobem na osiągnięcie dominującej pozycji.

Dlaczego zatem polscy badacze nie wykorzystują swoich atutów płynących z peryferyjnego usytuowania w nauce światowej, nie starają się stworzyć własnych koncepcji, które rzucą innych na kolana, lecz postępują dokładnie odwrotnie: zabiegają o akceptację centrum, powielają wypracowane tam teorie i jeszcze dziwią się, że taka epigońska twórczość nikogo na Zachodzie nie interesuje.

Jeśli naprawdę myśleć o umiędzynarodowieniu polskiej nauki, to należy obrać inną drogę – nie tak wtórną i układną wobec autorytetów, ale konfrontacyjną, krytyczną, agresywną. A wtedy można będzie pomyśleć nawet o nagrodach Nobla.

I co z tego, że nie ma takich nagród w dziedzinie socjologii czy psychologii społecznej? Przecież Nobel także nie przewidział nagrody dla ekonomistów; to oni sami wymusili jej utworzenie i skłonili Bank Szwecji, by ufundował wyróżnienia stosownej wysokości.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Między jedną a drugą pandemią

Im bliżej kolejnej p(l)andemii, tym częściej pojawiają się doniesienia potwierdzające, iż jednak prawdą było to, co wieść gminna niosła i co ludzie od początku mówili o covidzie. Skoro zatem nie były to fake newsy, dezinformacja czy teorie spiskowe, jak starała się przekonać opinię publiczną oficjalna propaganda, to czy dzisiaj właśnie ona nie powinna zostać oskarżona o szerzenie fałszywych wiadomości i ponieść karę, jaką proponowano za tego rodzaju występki?

https://youtu.be/Rqe8VUJHuKM?is=9T2JIuT5UD1QSUnl

Nietrudno zauważyć, że uporczywe odradzanie się wszelkich „teorii spiskowych” ma swoje źródło w odwiecznej i głęboko zakorzenionej nieufności „ludu” – zwykłych obywateli – wobec intencji i mocy nielicznych, czyli elit. O zasadności takiej postawy przekonuje Arystoteles cytujący rotę przysięgi, którą wypowiadali spiskowcy zawierający antydemokratyczne sojusze: „będę wrogiem ludu i będę radził przeciw niemu wszystko, co tylko w mojej mocy” („Polityka”).

Trudno posądzać o jakąś paranoję Arystotelesa, tak samo zresztą jak np. profesora Zbigniewa Brzezińskiego. A przecież w swojej książce „Between Two Ages” (1970) zapowiadał on, że w niedalekiej przyszłości społeczeństwa będą kontrolowane przez pozbawione wszelkich tradycyjnych ograniczeń etycznych elity, które potęgę technologii wykorzystają dla własnych celów – aby nadzorować każdego obywatela, kontrolować opinię publiczną i narzucać ludziom takie poglądy, jakie sami uznają za odpowiednie.

Z kolei Corey Pein w pracy „Nowy Dziki Zachód” (Kraków 2019) opisywał Dolinę Krzemową jako wylęgarnię singularytarianizmu, idei przewidującej posłużenie się możliwościami nowych technologii, zwłaszcza AI, ale w interesie nielicznych, za to kosztem wszystkich pozostałych, a nawet za cenę ich planowej eksterminacji. „Postęp – pisał Pein – wymaga przetrzebienia ludzkiego stada i ochrony zasobów ‚ras wolno urodzonych'” – oto współczesna wersja antycznej przysięgi oligarchów.

I jak tu dziwić się popularności „teorii spiskowych”?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Nowoczesne państwo laickie

Postępowa lewica walczy o nowoczesne państwo laickie. Jak wygląda takie państwo, pokazuje film z Birmingham – przed rozpoczęciem obrad rady miasta w sali rozbrzmiewają tam słowa modlitwy do Allaha miłościwego i sprawiedliwego (po arabsku).

https://x.com/OficjalneZero/status/2057182231609638924?s=20

Czy to zapowiedź tego, co w niedalekiej przyszłości może pojawić się także w innych miastach europejskich? Niewykluczone. Oto bowiem wlepka na jednym z przystanków tramwajowych na Bemowie. Jak podpowiada Google – napis wykonany tradycyjną kaligrafią arabską oznacza: „Masha’Allah”, czyli „taka jest wola Boża” lub „jak Bóg chciał”. Wyrażenie to jest powszechnie używane wśród muzułmanów dla wyrażenia podziwu, wdzięczności lub jako forma ochrony przed zawiścią, czyli „złym okiem”.

I teraz pytanie: czy odpowiednie służby monitorują tego rodzaju napisy? Czy ktoś zwróci uwagę na inną wlepkę z napisem po arabsku umieszczoną w dowolnym miejscu publicznym, jeśli któregoś dnia pojawi się w tej formie wezwanie do ataku terrorystycznego lub rzezi giaurów? Internet jest (podobno) pod obserwacją, ale takie wlepki chyba nie. Skoro władze utrzymują społeczeństwo w poczuciu ciągłego zagrożenia, to mogłyby okazać zainteresowanie tego rodzaju komunikatami. Nawet jeżeli obawy z nimi związane są tylko efektem celowo podsycanej paranoi.

Opublikowano Uncategorized | 1 komentarz

Socjologia wizualna – część 5.

Nastąpną informacją, jaką pozyskali studenci było to, że analizowane zdjęcie zostało nie tylko opublikowane w książce, ale również to, że całą publikacja znalazła się w internecie, co znacząco zwiększyło jej dostępność. Pojawiły się więc pytania zadane już wcześniej, ale też dotyczące ewentualnych konsekwencji takiej decyzji. Także w tym przypadku AI podpowiedziała kilka możliwych rozwiązań.

W podsumowaniu warsztatów ich uczestnicy zwrócili uwagę na następujące kwestie stanowiące przyczynek do charakterystyki zjawisk grupowych. Nie chodziło więc już tutaj o obniżenie standardów etyki zawodowej, ale o zjawiska nazywane w socjologii hipokryzją instytucjonalną (kiedy narzędzia analizy społeczeństwa są stosowane do innych grup społecznych, ale nie do własnej), deficytem autorefleksyjności (brak krytycyzmu wobec samych siebie i niezdolność do autoanalizy własnych zachowań) czy wreszcie iluzją immunitetu moralnego i wytwarzaniem enklawy wyjątkowości (osoby o poglądach postępowych często uznają, że ich deklaracje i pozycja naukowa automatycznie stawiają je poza podejrzeniami o reprodukowanie tradycyjnych ról i schematów).

Tymczasem analizowane zdjęcie dowodzi, że „postępowcy” tak bardzo chcą pokazać swoją nowoczesność, że – paradoksalnie – kwestionując ogólnie przyjęte normy obyczajowe dokonują swoistej retrogresji, gdyż w swoich manifestacjach uciekają się do powielania najbardziej tradycyjnych kodów kulturowych i gestów porządku patriarchalnego. Co jest oczywiste dla postronnych obserwatorów (nawet dla dalekiej od stronniczości AI), ale nie dla nich samych.

c.b.d.o.

Na zakończenie „rozmowy” AI podziękowała za dostarczenie ciekawego materiału i zapowiedziała jego wykorzystywanie w przyszłości jako wzoru negatywnego – dla powszechnej edukacji.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Socjologia wizualna – część 4.

Na kolejnym etapie analizy fotografii przekazano studentom dodatkową informację: że omawiane zdjęcie znalazło się w oficjalnej i szczególnej (Ksiega Jubileuszowa) publikacji instytutu. Sytuacja, jaka miała miejsce podczas któregoś spotkania świątecznego, została więc upubliczniona, a tym samym przestała być sprawą prywatną przedstawionych tam osób i wewnętrzną danego środowiska. Okazało się, że redaktorzy tomu nie tylko nie widzieli nic niestosownego w zachowaniu dwojga pracowników, ale dodatkowo uznali, że można zdjęcie zaprezentować szerszej publiczności jako coś normalnego, czy nawet sympatycznego. Tym samym prywatne zachowanie zyskało oficjalną aprobatę i legitymizację.

Nie wzięto jednak pod uwagę faktu, że dla zewnętrznego obserwatora scena uwieczniona na fotografii może znaczyć coś zupełnie innego: demonstruje bowiem specyficzną kulturę organizacyjną, która normalizuje przekraczanie nie tylko oczywistych granic obyczajowych, ale też etykiety instytucjonalnej. Udostępnione osobom postronnym zdjęcie zawiera bowiem poważny dysonans semiotyczny – oto elitarny status Polskiej Akademii Nauk zostaje zderzony z atmosferą swobodnej biesiady. Wszystko to demaskuje fasadę (nadwyrężenie powagi środowiska naukowego) i zarazem stanowi przejaw „ślepoty kulturowej”: nieświadome powielanie stereotypów płciowych w kontekście struktur akademickich, tak ostatnio wyczulonych na kwestie równości płci, praw kobiet i patriarchalizmu. Wychodzi na to, że profesjonalna wiedza i postępowe deklaracje nie przeszkadzają temu, by „Profesora” siadała na kolanach starszego kolegi (notabene – rzecznika dyscyplinarnego instytutu).

Zapytana o zdanie AI dodała jeszcze kilka ciekawych wątków.

cdn.

 

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Socjologia wizualna – część 3.

Podczas zajęć z socjologii wizualnej studenci analizowali grupowe zdjęcie (gdzie centralne miejsce zajmowała kobieta siedząca na kolanach mężczyzny) nie dysponując początkowo pełną wiedzą na temat sytuacji przestawionej na fotografii. Chodziło mianowicie o to, by pokazać, jak różne reakcje wywołuje to, co widzimy, w zależności od tego, co wiemy. W pierwszym podejściu widzieli więc i oceniali dane obserwacyjne stosunkowo „chude”, według określenia Johna Watkinsa („Nauka a sceptycyzm”). Zgodnie z formułą „ślepego testu” dowiadywali się stopniowo o istotnych szczegółach, a więc postrzegane przez nich dane stawały się coraz bardziej „tłuste”. Dzięki temu stawały się też coraz bardziej „wymowne” i nabierały kolejnych znaczeń.

Kiedy przekazano im informację, że nie była to prywatna impreza towarzyska, lecz odbywała się w miejscu pracy, a więc w kontekście zawodowym, ich oceny uległy wyraźnemu zaostrzeniu i okazały się zbieżne z argumentami przywołanymi przez AI. Ta tendencja potwierdziła się jeszcze bardziej, gdy powiedziano im, że zdjęcie przedstawia nie jakieś biuro czy firmę, lecz jedno z pomieszczeń Pałacu Staszica, a widoczne tam osoby to pracownicy instytutu naukowego. W związku z ujawnionym pełnym kontekstem wydarzenia podczas dyskusji jednomyślnie uznano sytuację za nieakceptowalną i nie licującą z godnością instytucji, jaką jest Polska Akademia Nauk.

A zapytana o opinię AI dopowiedziała kilka istotnych kwestii.

cdn.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Socjologia wizualna – część 2.

Już samo zdjęcie przedstawiające grupę osób z centralnie usytuowaną parą: kobieta siedząca na kolanach mężczyzny sugerowało, iż nie działo się to w warunkach prywatnych ani w lokalu rozrywkowym, gdzie takie zachowanie byłoby dopuszczalne. Wyposażenie wnętrza jest dosyć skromne: kilka zestawionych blisko krzeseł zajętych przez sześć osób, reszta stoi, obok drzwi gaśnica, a na ścianie widoczne portrety, chodzi więc zapewne o jakąś instytucję. Analizowana sytuacja miała zatem miejsce w kontekście służbowym.

W tych warunkach zachowanie stanowiące przedmiot interpretacji hermeneutycznej nabiera dodatkowego znaczenia. Pojawia się bowiem pytanie, czy w relacjach zawodowych dopuszczalna jest tego rodzaju relacja, w dodatku prezentująca tradycyjny patriarchalny skrypt genderowy, w którym – wg słów prof. Sztompki – kobieta staje się dla mężczyzny uległym przedmiotem. Nawet dla studentów uczestniczących w zajęciach, a więc dla osób bardzo młodych, z pewnością dalekich od tradycyjnych przesądów i pruderii, coś wydawało się tu nie w porządku. Kolejno analizowano bowiem różne wersje gestu „siadania na kolanach”: dziecko z matką, babcia z wnuczkiem, dziewczyna z chłopakiem na ławce w parku lub w zatłoczonym tramwaju itd. i we wszystkich tych zestawieniach sytuacja pokazana na zdjęciu okazywała się czymś innym, zasadniczo innym, co wyrażano słowami: niestosowne, nie na miejscu.

Podobnie, jak w pierwszym kroku analizy zdecydowano się porównać własne opinie z uogólnionym osądem AI. I oto jej opinia.

cdn.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Socjologia wizualna – warsztaty

Socjologia wizualna jest uznaną subdyscypliną, która przekonuje, że należy bardziej wierzyć temu, co się widzi, niż temu, co się słyszy. Pozwala więc dopełniać analizę danych wyrażonych językowo, a czasem nawet je zakwestionować odsłaniając niewygodną prawdę. W zachowaniach, gestach czy mimice zawarte jest bowiem to, czego człowiek nie wypowiada – bo nie chce albo nie jest tego świadom. Fotografia pokazująca grupę osób, gdzie centralne miejsce zajmuje kobieta siedząca na kolanach mężczyzny, stała się tematem zajęć ze studentami, którzy mieli odpowiedzieć na pytanie, co widzą i jak to interpretują. Chodziło o pokazanie, jak kolejno ujawniane okoliczności zmieniają ich perspektywę i formułowane oceny.
Punktem wyjścia w dyskusji było zdanie zaczerpnięte z podręcznika Piotra Sztompki „Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza” odnoszące się właśnie do sytuacji przedstawionej na fotografii. Została ona jednoznacznie zinterpretowane przez autora: kobieta siada na kolanach mężczyzny „dobrowolnie czyniąc się uległym przedmiotem” (s. 31). Sprowokowana oceną Sztompki dyskusja doprowadziła do decyzji, by – zgodnie zresztą z aktualnymi zaleceniami – wykorzystywać podczas zajęć dydaktycznych także AI. Odpowiedź, jakiej AI udzieliła, była nieco bardziej neutralna niż konstatacja socjologa: to może być wyraz bliskości i zaufania, zachęta do flirtu, zmniejszenie dystansu, sygnał seksualny. Ale stanowisko AI zmieniało się na coraz bardziej krytyczne w miarę zadawania jej kolejnych pytań, dopowiadających szczegóły związane z sytuacją przedstawioną na fotografii.

cdn.

kobieta siada na kolanach mężczyzny 1.pdf

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

I jak tu nie być rasistą?

Wyniki tegorocznych badań można opatrzeć takimi samymi zastrzeżeniami, jak wszystkie inne tego rodzaju (westernocentryzm pytań stawiający barierę kulturową, a niekoniecznie intelektualną, bardzo różna liczebność badanych w poszczególnych krajach itd.) niemniej zestawienie daje do myślenia.

https://international-iq-test.com/en/test/IQ_by_country

Wnioski są następujące: przodują kraje azjatyckie (Korea Południowa na 1. miejscu, Chiny na 2.), za to kraje Afryki na szarym końcu (Somalia – 137 pozycja). Tak zwany Zachód – po środku.

Ale porównania poszczególnych krajów są jeszcze ciekawsze. Oto Iran zajmuje 4. miejsce, a USA – dopiero 18. (za Białorusią na 17. miejscu). Z kolei Rosja (na 6. pozycji) wyprzedza zdecydowanie nie tylko USA czy Szwajcarię (miejsce 20.), lecz również Polskę (dopiero 40. pozycja). Polska za to wyprzedza Izrael (miejsce 48.) nie mówiąc już o Ukrainie (84.).

Jak to wróży obecnym i przyszłym międzynarodowym konfrontacjom? Niewykluczone, że właśnie poziom IQ może precyzyjniej określać kształt światowej polityki i finał konfliktów niż liczba głowic bojowych, samolotów i dronów. Więc może raczej należałoby inwestować w edukację i – ogólnie – w kapitał ludzki, czyli służbę zdrowia, oświatę, kulturę? Niestety, w Polsce dzieje się dokładnie odwrotnie.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Śmierć Henia

Dziki grasują na Bemowie o paru lat. Trzy lata temu buszowały w Forcie Bema. Dwa lata temu wkroczyły na ul. Księcia Bolesława i na znacznej długości zryły trawnik. W tym roku były już na przystanku autobusowym przy ul. Obrońców Tobruku, gdzie poturbowały mężczyznę. A przed paroma tygodniami dotarły nawet za ruchliwą ul. Wrocławską i pojawiły się koło parafii michalitów. Jeden z nich, dzik Henio, wszedł na placyk zabaw przy parafii. Gmerał sobie w ziemi, pokładał się w piaskownicy, ale kiedy chciał odejść, okazało się, że ktoś zamknął bramę. Za ogrodzeniem pojawili się panikujący mieszkańcy i jednocześnie obrońcy zwierząt. Finał był taki, że proboszcz wezwał policję, a ta używając naboju z trucizną odstrzeliła Henia.

„Dzik nie ma duszy” – powiedział proboszcz. I kropka.

Dzik stanowił zagrożenie, czy może nie – gdyby pozwolono mu odejść; rację mieli obrońcy dzika protestujący przeciw takiej egzekucji, czy może zaniepokojeni mieszkańcy – teraz to już nieważne.

Ale jeśli ksiądz mówi, że dzik nie ma duszy, jakże głęboko się myli! Wszak wg jednego z Ojców Kościoła, św. Tomasza, duszę mają nawet rośliny – tę wegetatywną. Duszę zmysłową, zawierającą w sobie także tę wegetatywną, mają zwierzęta. A więc Henio miał duszę, a nawet dwie. Wreszcie duszę rozumną (wyposażoną w intelekt i wolną wolę, a ponadto obejmującą tę wegetatywną i tę zmysłową) ma człowiek.

Jak więc można twierdzić, że Henio duszy nie ma?! Przecież nie kto inny, jak Jan Paweł II mówił w 1990 r. podczas audiencji generalnej: „zwierzęta posiadają duszę i ludzie muszą kochać i czuć solidarność ze swoimi mniejszymi braćmi”. Właśnie tej solidarności (bo chyba nie wiedzy) zabrakło w parafii na Bemowie.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Protesty i Miasteczko Gniewu

Tak jest na ulicach Londynu:

https://x.com/TRobinsonNewEra/status/2055762846181392882?s=20

https://x.com/nickshirleyy/status/2055963717733388507?s=20

A jak będzie na ulicach Warszawy?

Na razie policja nie pozwala przekazywać protestującym jedzenia. No więc przerzuca się paczki z jedzeniem ponad głowami policjantów. A w sieci ludzie pytają: gdzie jest poseł Sterczewski z pizzą?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

„Transkrypcja małżeństw” jako wynaturzenie

„Rzeczą, która najbardziej przyczynia się do niszczenia poprzedniej cywilizacji, jest nie tyle prawne przyzwolenie na pewne zachowania, ale wynaturzenie dawnego słownictwa, świadomie stawiające sobie za cel przekształcenie sensu świata” – pisze Chantal Delsol, profesor filozofii politycznej, dyrektor Ośrodka Studiów Europejskich w Paryżu. I daje przykład: „epoka współczesna mogła zaproponować nowe słowo dla określenia unii dwóch osób tej samej płci, ale z premedytacją używa słowa ‚małżeństwo’, aby zdezawuować jego sens” – („Koniec świata chrześcijańskiego”, s. 143-144). Do tego bowiem sprowadza się przejmowanie już istniejących określeń: wcale nie po to, by podkreślić, że kontynuuje się tradycję, ale dlatego, że jest się przeciwko niej, że chce się ją zniszczyć.

Wracając więc do tematu transkrypcji małżeństw dziwne wydaje się, że zwolennicy takiego rozwiązania z uporem optują za tradycyjną nazwą, która jest złożeniem z języka niemieckiego: „mal” (od „gemahl”) – czyli „mąż” i czeskiego: „żena” – czyli „żona”, ale jednocześnie wpadają w furię, gdy zapytać ich, kto w tym związku ma być „mężem”, a kto „żoną”. Czemu nie zdecydowano się na funkcjonujące przecież w języku i w prawie określenia: „konkubinat” (od: „con” – „wspólne” i „cubare” – „leżeć”), czyli „współżycie” – czy dlatego, że nazwa sugeruje relacje horyzontalne? – albo określenia: „kohabitacja” („con” – „wspólne” i „habitatio” – „zamieszkiwanie”)? Posłużenie się odrębną nazwą na oznaczenie innych niż „małżeństwo” związków wcale przecież nie wyklucza ubiegania się o podobne prawa. Dlaczego więc walczyć o taką samą nomenklaturę dla związków jednak zupełnie innych? Trudno tu znaleźć lepszą odpowiedź niż ta udzielona przez Ch. Delsol.

Chyba że przyjąć trywialne i ubliżające zwolennikom takiego rozwiązania wyjaśnienie, że chodzi tu po prostu o ułatwienie i przyspieszenie nabycia określonych praw. Ale czy w takim razie należy oczekiwać, że jeśli kiedyś (i to może nawet w nieodległej przyszłości) dojdzie do nadania jakichś nowych praw zwierzętom, wówczas osoby LGBT zaczną zabiegać, by nazywano je „zwierzętami”? Już dziś na „paradach równości” można widzieć różnych przebierańców w maskach zwierząt albo prowadzących swych partnerów idących na czworakach – na smyczy, jak psy. Czy o takie zrównanie ludzi o odmiennych orientacjach seksualnych miałoby chodzić?

Opublikowano Uncategorized | 1 komentarz

Transformacje ustrojowe i transkrypcje małżeństw

O transformacji ustrojowej pisał przed laty prof. Jan Szczepański, że przypomina ona zmianę dokonywaną w stanie transu, a więc niepełnej poczytalności. Bo jak inaczej ocenić słowa Leszka Balcerowicza, który podczas przesłuchania przed komisją sejmową wzywał: „teraz albo nigdy, trzeba zamknąć oczy i skoczyć w dół, nie sprawdzając ani wody na dnie, ani wysokości urwiska” (T. Kowalik – „Polska transformacja”, s. 71).

W kolejnych latach, co znamienne, przybywało słów z przedrostkiem „trans”. Ostatnio pojawiło się i nabrało znaczenia politycznego także określenie „transkrypcja małżeństwa” na oznaczenie aktu uznania małżeństwa jednopłciowego zawartego w innym kraju. Ściśle rzecz biorąc nie chodzi tu jednak o „transkrypcję”, czyli o zapisanie brzmienia głosek danego języka właściwymi mu symbolami graficznymi, ale o „transliterację”, czyli przełożenie oryginalnej pisowni przyjętej w jednym języku na znaki innego języka. Tak więc w sensie formalnym prezydent Trzaskowski powinien mówić o transliteracji aktów wydanych gdzie indziej, a potwierdzone w ten sposób fakty należałoby nazwać transmałżeństwem, podkreślając w ten sposób nie tylko specyficzną procedurę, czy to, że nie jest to związek zawarty w danym kraju, a jedynie uznanie związku zawartego gdzie indziej, ale przede wszystkim jego szczególność. Osobom LGBT zależy jednak na (zacierającym wszystkie te okoliczności) określeniu – „małżeństwo”.

Dlaczego różniąc się od innych, czerpiąc z tego poczucie swojej tożsamości, a nawet dumy i domagając się poszanowania swej odmienności, jednocześnie upierają się, by – akurat w tym przypadku – traktowano ich tak samo, ignorowano ich inność? Skoro nazwanie transkobiety (mężczyzny czującego się kobietą) mężczyzną wywołuje jego/jej sprzeciw, a nazwanie transmężczyzny (kobiety czującej się mężczyzną) kobietą spotyka się z jej/jego gwałtowną reakcją, to czy związki między osobami tej samej płci również nie zasługują na własną, odrębną nazwę, podkreślającą wyjątkowość takiej relacji? Niestety, wygląda na to, że kwestie materialne biorą w tym przypadku górę nad wartościami niematerialnymi i z tego właśnie powodu, dla uzyskania wymiernych korzyści i ułatwień, osoby LGBT – łącząc się w pary – gotowe są zaprzeć się swojej tożsamości, o którą – jako pojedyncze jednostki – walczą z taką determinacją.

To byłby kolejny przypadek działania w stanie transu.

Opublikowano Uncategorized | 10 Komentarzy

Demokracja liberalna i jej wrogowie

Wrogowie demokracji liberalnej to przede wszystkim populizm. A skoro populizm, to oczywiście lud, czyli ci obywatele, którzy – jak kiedyś większość zgromadzenia ateńskiego – uważają, że „byłoby oburzające, gdyby ktoś nie pozwolił ludowi czynić tego, co mu się tylko podoba” (Ksenofont „Historia grecka” 2004, s. 45). A ponieważ w demokracji lud objawia swoją wolę przez wybranych reprezentantów, oznacza to, że wrogiem demokracji liberalnej jest demokracja elektoralna, a także sami wyłonieni tą drogą reprezentanci ludu, czyli – zgromadzenia parlamentarne, które wciąż roszczą sobie prawo do stanowienia prawa. A przecież nad tym rozwydrzonym, kierującym się emocjami i nieracjonalnym demosem i nad jego wcale nie lepszymi przedstawicielami ktoś powinien sprawować kontrolę. I tym kimś mają być sędziowie zasiadający w sądach konstytucyjnych – niewybierani przez obywateli i przyznający sobie nadrzędną władzę względem suwerennych decyzji parlamentu oraz woli obywateli.

W ten sposób charakteryzuje współczesną sytuację w wielu krajach europejskich Philip Manow, autor książki „Demokracja liberalna pod lupą” (2025). Śledzi on postępujący proces dyscyplinowania i „konstytucjonalizacji demokracji” oznaczający de facto „ograniczanie żywiołu politycznego w imię jego szerokiej instytucjonalnej i prawnej ochrony i reglamentacji” (s. 14). Właśnie przeciw temu buntują się „populiści”, co w dominującej narracji jest interpretowane jako zagrożenie demokracji. Tymczasem, uważa Manow, jest dokładnie odwrotnie. To przyznawanie prymatu konstytucji nad prawem, a wiec sądów konstytucyjnych z ich uprawnieniami kontroli normatywnej w stosunku do ustaw parlamentarnych, jest przejawem naruszania demokracji, bo oznacza delegowanie decyzji politycznych na instytucje niemajoratywne, nie posiadające mandatu suwerena. Tak więc, konkluduje Manow, demokracja liberalna najpierw sama wykreowała swoich wrogów i teraz oskarża ich o zamach na demokrację, podczas gdy to ona sama dokonała największego naruszenia istoty demokracji.

Według zwolenników tego antypolitycznego legalizmu demokracja powinna być niczym więcej, jak statyczną, instytucjonalną całością reguł i procedur jedynie słusznych, a więc na wskroś „liberalnych” (chociaż John Gray pisze iż liberalizm uznający swoje zasady za najlepsze i uniwersalne jest niczym więcej, jak odmianą fundamentalizmu – „Dwie twarze liberalizmu”, s. 36). Tyle że w konsekwencji takich założeń demokratyczne wybory tracą więc na znaczeniu, bo „o ile to możliwe, nikt nie ma mieć możności rządzić tak, jak chce tego większość”, czyli społeczeństwo (Manow, s. 33). Aby tak się stało, muszą istnieć niezależne od obywateli oraz ich przedstawicieli instytucje (sądy, komisje śledcze, rzecznicy praw obywatelskich, organizacje pozarządowe itp.), które będą podejmować ostateczne decyzje. Wszelkie kwestie zostają więc usunięte poza sferę politycznych deliberacji po to, by mogły być rozstrzygane przez najwyższą instancję, a więc – jak u Johna Rawlsa – Sąd Najwyższy. Gdzie będą zasiadali tylko bezgranicznie „mądrzy i dobrzy”.  Rzeczywiście, w ten sposób można zadekretować „koniec historii” i bezkresne trwanie narzuconego porządku!

Nic dziwnego, że Manow nazywa takie plany „autorytarnymi fantazjami” (s. 36) i przestrzega, że postępująca jurydyfikacja ogranicza suwerenność obywateli, czyli narodu, co może prowadzić do „tyranii sądów” (s. 73), a nawet wietrzy w tym „autokratyczny spisek” (s. 108). I nie pozostaje odosobniony w swojej diagnozie. Analogicznie widzi sprawę Jean-Werner Muller, dla którego etos konstytucyjny jest ewidentnie wrogi „wobec idei nieograniczonej suwerenności ludu” („Przeciw demokracji”, 2013, s. 12-13).

W okresie PRL wyśmiewano „demokrację ludową” twierdząc, że albo demokracja jest, albo jej nie ma, a Jan Parandowski ze swoim niezrównanym wyczuciem językowym, zwracał uwagę, że „przymiotnik zawsze osłabia rzeczownik”. Prawda jest taka, że liberalizm – i to w swojej najbardziej ortodoksyjnej, fundamentalistycznej i obskuranckiej formie niebezpiecznie ewoluującej ku totalitaryzmowi – dokonał zamachu na demokrację, a teraz wszczyna alarm. Zupełnie jak złodziej, który krzyczy „łapać złodzieja!” Książka Philipa Manowa doskonale obnaża ten mechanizm.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Intelektualista skolonizowany

W okresie transformacji zaczęto w Polsce używać określenia „elity kompradorskie”, by opisać działania tych, którzy dla własnych korzyści i w interesie obcego kraju – agresora, zaborcy lub kolonizatora – pomagali zaprowadzać nowe porządki. Powoływali się przy tym na konieczność doganiania krajów wyżej rozwiniętych i potrzebę cywilizowania własnego, zacofanego społeczeństwa.

Nie inaczej przebiegał proces w koloniach, opisywany przez Frantza Fanona. Tam również podbój odbywał się przy aktywnym udziale lokalnych elit – intelektualistów przekonanych o wyższości świata stworzonego na Zachodzie. W ścisłym kontakcie z metropolią, uformowani w mentalnej zależności dzięki zagranicznym studiom, stypendiom i posadom w prestiżowych instytucjach skolonizowani intelektualiści – ci „namiestnicy zależności”, „pasy transmisyjne” dla idei oraz gospodarek zachodnich, ta „klasa wolnych niewolników, klasa wyzwoleńców”, jak ich nazywa Fanon („Wyklęty lud ziemi” 1985, s. 37) – pomagali grabić własny kraj dbając równocześnie o to, by samemu zagarnąć, ile się da. Ale „asymilacja kultury ciemiężcy i uczestnictwo w niej nie odbywa się za darmo” – podkreślał Fanon (s. 29). Skolonizowany płaci bowiem przejęciem sposobu myślenia kolonizatora, utratą własnej suwerenności intelektualnej, a więc sam staje się pierwszą ofiarą tej asymilacji.

Dokładnie to samo miał na myśli Tacyt, kiedy w „Żywocie Juliusza Agrykoli” tak charakteryzował uległość Brytów wobec kultury wprowadzanej przez Rzymian: „Agrykola osobiście synów naczelników kazał kształcić w sztukach wyzwolonych i przenosić talent Brytańczyków nad pilność Galów, tak że oni, którzy dopiero co odtrącali język Rzymu, zapragnęli jego wymowy. Potem też zdobył szacunek nasz strój i częstą stała się toga; powoli doszli do przynęt występków: portyków, łaźni i wykwintnych uczt. A nazywało się to u tych głupców cywilizacją, kiedy w rzeczywistości było udziałem w niewoli” (Tacyt – „Dzieła” t. II, s. 307).

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Mercosur – wg wskazań F. Lista

Umowa Mercosur właśnie weszła w życie (maj 2026), a niewiele wcześniej ukazała się po polsku książka Friedricha Lista „Narodowy system ekonomii politycznej” (Prześwity 2026). Jaki związek między tymi dwoma wydarzeniami? Otóż taki, że Mercosur jest przykładem zastosowania myśli Lista, a jego praca, wydana w 1841 r., pokazuje, w jaki sposób autor przekonywał, że „tym bogatsze i potężniejsze są narody, tym więcej eksportują wytworzonych dóbr i tym więcej importują żywności i surowców” (s. 311).

Należy cenić odwagę autora, bo w owym czasie takie poglądy nie mogły liczyć na zrozumienie. Niepodzielnie panowała bowiem szkoła myślenia liberalnego – kosmopolityczna, indywidualistyczna i absolutyzująca pojęcie wartości – uosabiana przez A. Smitha i J.-B. Saya. Ich przekonaniom na temat bogactwa i wymiany List przeciwstawił swoje rozważania o zasadach tworzenia bogactwa, a więc o tym, jak budować siły produkcyjne narodu. Ostrzegał przy tym, że doktryna wolnego handlu to wymysł państwa, które samo stało się potężne dzięki bezwzględnemu protekcjonizmowi i dopiero wtedy zaczęło pouczać wszystkich innych o zaletach konkurencji. „Jest to powszechna mądrość – po tym, jak osiągnie się szczyt wielkości – drabinę, za pomocą której się na niego wspięło, należy rzucić za siebie, aby uniemożliwić innym wspięcie się za nami” (s. 482). Chodzi po prostu o to, by przekonać ich, aby nie stosowali tych zasad, które nam zapewniły siłę. Czyli dokładnie tak, jak żartowali co bardziej przenikliwi mężowie stanu: system wolnego handlu „został wyprodukowany, jak większość angielskich towarów przemysłowych, nie tyle do użytku wewnętrznego, co na eksport” (s. 153). Sami Anglicy woleli zatem korzystać z własnych gorszych i droższych tkanin niż sprowadzać lepsze i tańsze z zagranicy (s. 119); widzieli też sens w tym, by tracić na eksporcie własnych wyrobów, bo wiedzieli, że dzięki temu w zarodku zduszą przemysł kontynentalny (s. 166). Wszystko po to, aby rozwijać swoje siły produkcyjne i dawać zatrudnienie swoim robotnikom – naród „musi poświęcać obecne korzyści, aby zabezpieczyć przyszłe” (s. 231).

Szkoda, że takich umysłów zabrakło w Polsce na początku transformacji, kiedy to bezkrytycznie kolportowano slogany neoliberalnego konsensusu waszyngtońskiego, chociaż nie brakowało sygnałów ostrzegawczych (np. Immanuel Wallerstein przestrzegał kraje peryferyjne, by nie przyjmowały zaleceń BŚ czy MFW zanim nie rozwiną własnych mocy produkcyjnych). Niestety, ta dogmatyczna ideologia była głoszona przez elity kompradorskie właśnie w tych państwach, których egzystencji narodowej najbardziej zagrażała (s. 53).

I co z tego, że poniewczasie niektórzy z tych komiwojażerów cudzych myśli przyznawali: „byliśmy głupi”? Czy to daje jakąkolwiek gwarancję, że w przyszłości okażą się mądrzy?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Wiara w sojusze

W Polsce, która przecież wielokrotnie w swojej historii doświadczyła zdrady sojuszników, nie ustają dyskusje na temat czy mamy wierzyć, że – w razie czego – NATO, a zwłaszcza USA, pośpieszą nam z pomocą. Wszelki sceptycyzm w tej kwestii piętnowany jest jako zdrada narodowa, jako akt wymierzony w bezpieczeństwo kraju i godzący w dobre imię partnerów, z którymi podpisano stosowne umowy.
Tymczasem oficjalny dokument podsumowujący obowiązującą od kilku dekad izraelską doktrynę bezpieczeństwa głosi, co następuje: „Izrael nie ma sojuszników, na których mógłby polegać” (D. Meridor, R. Eldadi – „Israel’s National Security Doctrine…”. Tel Awiw 2019, s. 11). A przecież Izrael, chociaż nie należy do NATO, bynajmniej nie jest izolowaną wyspą, bo podpisał szereg umów z państwami członkowskimi tej organizacji i – co najważniejsze – wiadomo, że zawsze może liczyć na wsparcie najpotężniejszego i najważniejszego państwa, czyli USA. Czego drobnym dowodem jest chociażby poniższa informacja. A mimo to Izrael, w przeciwieństwie do Polski, nie obawia się deklarować, że nie ma żadnych sojuszników godnych zaufania. I jakoś ci sojusznicy się nie obrażają, a pozycja Izraela nie ulega osłabieniu. Zastanawiające.

https://wydarzenia.interia.pl/zagranica/news-wydal-nakaz-aresztowania-netanjahu-jego-zycie-zmienilo-sie-w,nId,22456967

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Poseł Berkowicz i Eva Illouz

Wydana niedawno książka Evy Illouz – izraelskiej socjolog, profesor na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie – jest właściwie rozwinięciem tezy przekazanej w sposób skondensowany przez posła Berkowicza.

Co bowiem pisze Eva Illouz o Izraelu: obecny rząd to „nowa forma żydowskiego faszyzmu” (s. 9) i „nacjonalistycznego populizmu” (s. 19). Jego polityka przetwarza historyczne traumy Żydów w uogólniony strach przed wrogiem (a więc wbrew zaleceniom M. Turskiego – dają się terroryzować pamięci), w uzasadnianie prawa do podboju kolejnych terenów i tolerowanie dyskryminacji Mizrachijczyków (Żydów nieeuropejskich) – s. 31. Leżące u podstaw tych składowych polityki państwa strach, odraza i resentyment autorka zrównuje z antysemicką propagandą nazistowską i tłumaczy, że stanowią one uzasadnienie dla bezwzględnego „rozdeptywania prawa” (s. 50), rasizmu, niechęci do feministek, gejów i Arabów (traktowanych nie jak jednostki ludzkie, ale jak jeden wrogi byt) oraz natywistycznej wizji narodu, która jednak dopuszcza antysemityzm wobec nieaszkenazyjskiej części społeczeństwa żydowskiego.

Te nastawienia są propagowane przez ortodoksyjnych rabinów, którzy mają szczególnie duży wpływ na armię izraelską. Wpajają oni żołnierzom izraelskim przekonania, iż Arabowie, nawet kobiety w ciąży czy dzieci, to ich wróg i podrzędny rodzaj ludzi, których trzeba zabić, zanim oni pierwsi użyją broni (s. 59). Ten „kognitywny militaryzm” znajduje oparcie w jawnie deklarowanym rasizmie (praktykowanie nazistowskiej zasady „ani jednej kropli obcej krwi” – s. 105 i poczucie dumy z faktu bycia rasistą s. 120), nieuznawaniu praw człowieka, kobiet czy homoseksualistów oraz kultywowaniu quasi-religijnego nacjonalizmu (terytorium jako święta przestrzeń darowana przez Boga, wykluczenie obcych, ciało kobiece pod ścisłym nadzorem – s. 198).

Wszystkie te elementy wybitni intelektualiści (A. Einstein, H. Arendt i inni) dostrzegli już dużo wcześniej. Dlatego w 1948 r. wystosowali list potępiający Menachema Begina. Zarzucali mu, że jego partia jest „blisko spokrewniona z partiami nazistowskimi i faszystowskimi”, propaguje rasizm oraz nacjonalizm i działa metodami terrorystycznymi (s. 33).

Wszystko, co Eva Illouz napisała w swojej książce „Emocjonalne życie populizmu” (Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza, 2025) poseł Berkowicz tylko zwizualizował. A że obrazy działają silniej niż słowo drukowane (zwłaszcza na tych, którzy nie czytają) nic dziwnego, że to działanie posła, a nie tekst książki profesor z Jerozolimy, tak zbulwersował opinię publiczną w Polsce.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

„Dulce et decorum …

… est pro patria mori” – pisał Horacy. Ale żołnierz „najbardziej humanitarnej armii świata” pokazuje, że jeszcze bardziej słodko i zaszczytnie niż samemu ginąć jest zabijać innych dla swojej ojczyzny. Słodko, bo uśmiecha się szeroko, a zaszczytnie, bo wie, że stoi za nim jego armia i całe państwo. Przecież na wojnie muszą się dziać i dzieją się różne rzeczy. Dlatego włos mu z głowy nie spadnie, cokolwiek by zrobił. Nie to, co w Polsce. Widać, że polskim żołnierzom jeszcze daleko do standardów żołnierzy izraelskich, a polskiemu państwu – do postawy państwa izraelskiego.

https://x.com/mordownik4u/status/2045040489636761677?s=20

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Hiszpańska lewica za posłem Berkowiczem

Wygląda na to, że poseł Berkowicz znalazł się w awangardzie europejskiej lewicy. W Hiszpanii pojawiły się plakaty przedstawiające premiera Netanjahu w nazistowskim mundurze – i zero oburzenia. Czy może chociaż ambasada Izraela w Hiszpanii wystosowała jakiś protest? Czemu więc w Polsce taka wrzawa, jakby nie było ważniejszych spraw do załatwienia?

https://x.com/wszewko/status/2044292484524576871?s=20

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Stronnicy posła Berkowicza?

Polityczna prowokacja, jakiej dopuścił się poseł Berkowicz na sali sejmowej, rozwijając flagę Izraela ze znakiem swastyki, spotkała się oczywiście z wyrazami oburzenia, protestami (nawet ambasady Izraela) i żądaniami ukarania sprawcy. Tymczasem w sukurs posłowi Berkowiczowi zdają się iść żołnierze izraelscy, którzy opowiadają o czynach, jakich dopuszczali się w Gazie i sami przyznają, że było to „jak Holokaust”. A skoro Holokaust był dziełem nazistów spod znaku swastyki, to może przynajmniej ci żołnierze armii izraelskiej nazywający siebie „potworami” nie widzieliby nic zdrożnego w happeningu posła Berkowicza?

https://x.com/wszewko/status/2045607159660949703?s=20

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Dziś żółty żonkil, a kiedy kwiat lnu?

Dziś, jak co roku, rozdawane są żółte żonkile, a raczej ich papierowa imitacja, która po rozłożeniu przypomina Gwiazdę Dawida.

Kiedy jednak zaczną być rozdawane niebieskie kwiatki lnu – symbol Rzezi Wołyńskiej?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Socjologów sny o potędze

Skoro nie udaje się zaistnieć w międzynarodowym polu akademickim wybitnymi osiągnięciami polskiej nauki ani uzyskać wyższej pozycji w światowych rankingach uczelni, polskim badaczom pozostaje jedno – myśleć o zaznaczeniu swej obecności w życiu publicznym i o wywieraniu wpływu na życie społeczne, czyli o byciu „użytecznym”.

Temu tematowi poświęcona była wczorajsza debata Komitetu Socjologii PAN, która odbyła się w Pałacu Staszica. Spomiędzy różnych postaw moralnych naukowca wymienianych w znanej typologii Ryszarda Szarfenberga (legitymizowanie ładu, zdystansowana obserwacja, technokratyczna eksperckość, krytyczny dyskutant, rzecznik opartej na dowodach zmiany) właściwie żadna nie odnosiła się do formułowanego podczas debaty postulatu „dostarczania obywatelom usług społecznych”, żadna też nie nawiązywała do ważnej funkcji socjologii wymienionej swego czasu przez Adama Podgóreckiego czy rozważanej wiele lat później w książce Kazimierza Frieske – do funkcji demaskatorskiej.

Tymczasem właśnie realizacja takiej powinności nauki bardzo przydałaby się polskiemu społeczeństwu, które – zdaniem Podgóreckiego – przejawia „szczególną niezdolność do postrzegania rzeczywistości społecznej takiej, jaka ona jest. Sposób percepcji rzeczywistości w Polsce wyznaczany jest bowiem przez ‚rządców dusz’, wizjonerów i samozwańczych przywódców. Polacy nie są w stanie rozpoznać natury procesów społecznych. Oczekują, że ktoś wskaże im sens tego, z czym się bezpośrednio zetknęli” („Społeczeństwo polskie”, s. 118). A skoro tak, to socjologowie chętnie wskazują ten sens, ale bynajmniej nie w sposób, o który Podgóreckiemu chodziło („ujawnianie tych sił społecznych, ekonomicznych bądź politycznych, które manipulują naiwnymi podmiotami nieświadomymi celów ukrytych graczy” – s. 120), lecz dokładnie odwrotnie: demaskując istniejące jakoby w podświadomości Polaków pokłady rasizmu, nienawiści i ksenofobii, piętnując polskie społeczeństwo za niedojrzałość cywilizacyjną, niezrozumienie zalet demokracji liberalnej oraz wolnego rynku czy wreszcie wytykając mu deficyty postaw humanitarnych wobec migrantów.

O tym, że badacze mają zamiar utrzymywać się na takim kursie zamiast stać się stronnikami własnego społeczeństwa, przemawiały wygłaszane wczoraj na sali uwagi o konieczności edukowania (wychowywania, resocjalizowania?) obywateli, aby ci nie ulegali dezinformacji, wyzbyli się polaryzacji i zaniechali wzajemnej plemiennej wrogości. Tyle tylko, że – jak przypomniał jeden z dyskutantów (prof. Michał Federowicz) – nie kto inny, jak sami socjologowie wygadują niestworzone rzeczy (vide: prof. Markowski), przyczyniają się do tworzenia i umacniania podziałów (przez mówienie o Polsce A i B czy prezentowanie mapek, gdzie jaskrawymi kolorami zaznaczane są nawet najdrobniejsze różnice) i nie kto inny, jak socjologowie uczą języka pogardy posługując się określeniami z repertuaru neoliberalnego dyskursu rasistowskiego (rasizm-klasizm), o czym wspomniał już na początku prof. Arkadiusz Karwacki.

Nie kto inny też, jak socjologowie wpajają społeczeństwu zasady politycznej poprawności narzucane przez światowe lewactwo, a wyrażające się w używaniu modnych określeń: „socjolożki i socjologowie”, „studenci i studentki”, „kryzys bezdomności” i oczywiście „wojna w Ukrainie”. Wczoraj też tego nie brakowało.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Antyfaszyzm, czyli faszyzm

Do nowej książki Jacka Kochanowskiego „Brunatna fala. Socjologia nowego faszyzmu w Polsce” (2025) – „recenzowanej monografii naukowej”, jak podkreśla autor (s. 11) – świetnie pasuje znane określenie Oriany Fallaci, że są dwa rodzaje faszyzmu: faszyzm i antyfaszyzm. W swoich analizach, które raczej przypominają „mgły i opary tendencyjnych wiadomości szerzonych w interesie międzynarodowego kapitalizmu bądź takiegoż socjalizmu” (w: „Amica Italia. Polscy prawnicy wobec włoskiego faszyzmu 1922-1939”, 2004)) Kochanowski demonstruje bowiem to, co wg I. Berlina jest najbardziej mrocznym, z ducha romantycznym korzeniem faszyzmu, a mianowicie histeryczną apodyktyczność i nihilistyczny pęd do niszczenia istniejących instytucji w imię arbitralnej woli jako najwyższej wartości („korzenie romantyzmu”, s. 212). Kiedyś taką wartością było umocnienie państwa zagrożonego przez liberalizm gospodarczy i obrona robotników wykorzystywanych przez kapitalizm (L. Caro „Reformy gospodarcze i społeczne faszyzmu”, 1933). Dziś wartością nadrzędną stała się wola jednostek, nawet wtedy, gdy ich decyzje i wybory naruszają ustalony porządek.

Oto bowiem wola nielegalnych imigrantów atakujących polskie granice ma być ważniejsza niż interes czy bezpieczeństwo polskich obywateli, prawo państwowe, a nawet regulacje międzynarodowe (unijne przepisy strefy Schengen). „W moim przekonaniu najbardziej przerażającym sygnałem faszyzacji Polski jest sytuacja na granicy białoruskiej i stosowanie tam metod i rozwiązań, które można odnieść tylko do wzorców faszyzmu” – pisze socjolog, specjalista od problematyki queer (s. 17). To właśnie Puszcza Białowieska stała się, jego zdaniem, „areną igrzysk śmierci” (s. 239), ale przykładów brunatnej propagandy i praktyki dostarcza też (według niego) polski antysemityzm, rasizm, homofobia i transfobia. A to wszystko dlatego, że „być Polakiem, to nienawidzić”, jak stwierdza badacz, nienawidzić Żydów, LGBTQ+ oraz „osoby migranckie”. Dobrze, że to w Niemczech, a nie w Polsce funkcjonuje od XVI w. przysłowie: „Od Włochów dzielą nas Alpy, Od Francuzów rzeki, od Anglików morze, a od Polaków – tylko nienawiść” (E.C. Król – „Polska i Polacy w propagandzie narodowego socjalizmu w Niemczech 1919-1945” 2006, s. 31), bo autor oskarżyłby polskie społeczeństwo także o nazizm; zapomina też najwyraźniej, że to w Niemczech homoseksualizm był penalizowany aż do 1994 r., a w Polsce nigdy. Jednak niby nie oskarża, choć poniekąd to właśnie czyni, tyle że nie wprost.

Czym mianowicie, jeśli nie oskarżeniem podpartym manipulacją, jest opatrywanie rozważań o rzekomym faszyzmie określeniem „brunatna fala”, skoro kolorem faszystów była czerń, a to naziści nosili brunatne koszule. Czym innym, jeśli nie manipulacją, jest także przeinaczanie znaczenia takich słów, jak eksterminacja, w odniesieniu do usuwania nielegalnych migrantów poza granice państwa. Cały tekst przepojony jest też histerycznym humanitaryzmem, który – zdaniem Arnolfa Gehlena – znamionuje niebezpieczne zjawisko hipertrofii moralności, wypierające współcześnie właściwe rozumienie polityczności i podstaw życia społecznego. Jeszcze wcześniej o „egzaltacji moralnością nadmiernie potęgującą swe nieumiarkowane żądania” pisał Michael Polanyi („Jenseits Nihilismus” 1961), a przestrogi formułowane przez tych myślicieli zyskują obecnie na aktualności.

Zaś co do samego pojęcia faszyzmu, to w pracy naukowej z pewnością przydałaby się szersza perspektywa i większy zakres lektur. Na przykład uwzględnienie książki Jonaha Goldberga „Lewicowy faszyzm” (2013), gdzie autor przypomina, iż faszyzm zrodził się na lewicy i że współczesna Ameryka dostarcza wielu przykładów kontynuacji tej doktryny, zwłaszcza w polityce demokratów i Baracka Obamy. Nie kto inny też jak J. Habermas ubolewał nad ruchem studenckim jako „lewackim faszyzmem”, B. Russel widział w filozofii pragmatyzmu „główne intelektualne źródło faszyzmu”, a E. Durkheim, ojciec socjologii, nazywany był „akademickim prekursorem faszyzmu” (D. Lukes „Durkheim”, s. 16). Czy takie autorytety nie powinny dawać socjologowi do myślenia?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Konferencja Petera Magyara

Podczas dzisiejszej konferencji prasowej Peter Magyar wystąpił na tle flag węgierskich (nie było widać tych unijnych), skrytykował prezydenta Węgier (bo podpisuje wszystko, co do niego trafia – marzy mu się prezydent-wetomat?) i zapowiedział, że nie odetnie się od dostaw z Rosji. A jego niechęć do wspierania Ukrainy jest już dobrze znana.

Czy na pewno ktoś taki będzie pożądanym gościem polskiego rządu?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Bixonimania i inne rewelacje

Przykład z wymyśloną przez badaczy chorobą, którą AI uznała za realną – daje do myślenia. Badacze chcieli przetestować AI, wprowadzając fałszywe informacje. Dało to ciekawy wynik: AI nie zweryfikowała należycie danych, uznała wiadomość za prawdziwą i zaczęła przestrzegać ludzi przed nową jednostką chorobową.

https://www.nature.com/articles/d41586-026-01100-y

Wnioski? Okazuje się, że AI zachowuje się zupełnie jak człowiek: jej „myślenie” też pozostawia wiele do życzenia, skrupulatność jeszcze więcej, w dodatku tak jak ludzie może rozsiewać nieprawdziwe wiadomości i siać panikę. Tylko po co było wymyślać takie urządzenie, skoro każdy nawet niezbyt rozgarnięty homo sapiens potrafi dokładnie to samo?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

„Pisane inną ręką” – wnioski dla polskich badaczy

Wczoraj na Żurawiej odbyła się dyskusja nad książką Grażyny Kubicy „Pisane inną ręką”. W wypowiedziach autorki, komentatorów (M. Rakoczy, T. Rakowski i P. Cichocki) oraz uczestników spotkania poza refleksją nad książką i omawianymi tam rodzajami pisarstwa antropologicznego („empatyczna hegemonia”, „narracyjna oburęczność”, pisanie „na zbyt” i „na obstalunek” czy wolna od kolonialnego spojrzenia wyraźnie zaznaczająca się specyfika polskich badaczy – J. Czekanowski, W. Sieroszewski i inni) poruszano też aktualne warunki publikowania prac naukowych. Zabierający głos skarżyli się na dyktat polskich wydawnictw (nic nie płacą, skomplikowane i pracochłonne wymagania techniczne – przypisy, bibliografia – przerzucają na autorów, nierzadko tną teksty nawet tych najlepszych), ale też zagranicznych redakcji (paroletnie oczekiwania na recenzje, a po uwzględnieniu wszystkich uwag – decyzja o odrzuceniu, brak zainteresowania tematyką, ignorowanie propozycji).

Przyczyną tego może być fakt, że – jak zauważyła Grażyna Kubica – polskie problemy właściwie nikogo na Zachodzie nie obchodzą, bo przerabiano je tam już wiele lat wcześniej. Czy jednak nie wynika z tego, iż zachodnie pola akademickie świadomie pielęgnują własną partykularność i peryferyjność względem reszty świata, arbitralnie ustanawiając swój rzekomy uniwersalizm i centralność? Czy jedyną odpowiedzią na takie działania – i zarazem szansą na zbudowanie własnego Centrum – nie powinno być konsekwentne zajmowanie się własnymi sprawami i tworzenie własnych „teorii ugruntowanych” wywiedzionych z rodzimych tradycji badawczych? Przecież zachodnie koncepcje, na które polscy autorzy się powołują w nadziei na zwiększenie szans publikowania w wysoko punktowanych wydawnictwach, są tam dobrze znane i to z pierwszej ręki. Może zamiast tego chętnie zapoznaliby się z czymś nowym, oryginalnym, a najlepiej „maksymalnie niesprawiedliwym” (jak się wyraziła M. Rakoczy), może nawet skandalizującym, wywracającym do góry nogami wszelkie ustalone zasady i hierarchie.

Ale nic z tego, polscy badacze wciąż potulnie realizują przypisaną im (i wymaganą też przez ministerstwo nauki) rolę – wtórnych, ale posłusznych uczniów, którzy niczego nie zakwestionują u swoich mistrzów i nawet nie śmią wspomnieć, że duże lepsze pomysły mieli polscy autorzy i to na wiele lat przedtem, zanim zaświtały one w głowach autorów zachodnich. Jeśli dodać do tego (również wymuszane przez wspomniany resort) „zboczenie anglojęzyczne”, jak to ujęła jedna z dyskutantek, widać wyraźnie że daleko nam do suwerenności intelektualnej (E. Domańska) i patriotyzmu epistemicznego (K. Abriszewski).

A tylko tak warto pracować i tylko to tak naprawdę liczy się w nauce.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Spinoza – wyklęty przez rabinów

Baruch Spinoza, z urodzenia i wychowania ortodoksyjny Żyd, został wyklęty przez rabinów swojej gminy, ponieważ odmówił Żydom miana narodu wybranego. W roku 1656 jako młody człowiek przedstawił bowiem uczonym w Piśmie swoje tezy, które potem zawarł m.in. w „Traktacie logiczno-politycznym”. Pisał tam: „Żydzi posiadali o Bogu i naturze pojęcia bardzo pospolite, a zatem nie byli wybrani wśród innych przez Boga dla celu wiedzy. Tak samo celem nie mogła być cnota i życie moralne, gdyż i w tym względzie stali na jednym poziomie z innymi… Poszczególny Żyd nie posiada przed innymi żadnego daru boskiego i między nim a poganinem nie istnieje żadna różnica w tym względzie” (s. 419-423). Jego dzieło zostało więc zakazane przez rabinów, ale też przez – papiestwo.

Podobny sojusz Episkopatu i środowisk żydowskich w Polsce każe się spodziewać także dzisiaj potępienia każdego, kto odważy się wypowiadać jak Spinoza. Ale tym razem wyklinani będą ci wierni Kościoła Katolickiego, którym trudno pogodzić się z myślą, że przez dwa tysiące lat ten Kościół się mylił i dopiero teraz dzięki kardynałowi Rysiowi objawiła się prawda.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Krowa a sprawa polska

Paweł Bielawski w „Nowym Obywatelu” pisze o polskiej krowie (rasa czerwona), która znajduje się obecnie na skraju wyginięcia w wyniku administracyjno-ekonomicznych decyzji, bo właśnie one wyeliminowały jej producentów z rynku. Pomimo tego, że mleko od tej krowy jest dużo bardziej wartościowe niż rasy holsztyńsko-fryzyjskiej, ale to ta druga, importowana z Zachodu będzie w warunkach uprzemysłowionego rolnictwa preferowana z racji wydajności i zysków, jakie przynosi wszystkim zainteresowanym jej introdukcją w Polsce. Okazuje się więc, że wydajność – nawet w dobie nadprodukcji i gigantycznego marnotrawstwa żywności – jest ważniejsza niż zdrowie, a różne alergie, nietolerancje pokarmowe, stany zapalne itp. można przecież leczyć i staje się to dodatkowym źródłem dochodów.

https://x.com/NowyObywatel/status/2038309425690157540?s=20

Siadając do Wielkanocnego stołu i konsumując jajka, wędliny oraz inne artykuły spożywcze warto zastanowić się, czy aby na pewno jemy, to co chcemy, czy może coś zupełnie innego.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Erudycja red. Gozdyry

Wczoraj po raz kolejny red. Gozdyra (rację miał Platoński Kratylos, gdy twierdził, że w głosce „r” zawarta jest wielka energia i dynamika) dała popis swojej wątpliwej erudycji i agresywnego manipulatorstwa, przywołując w sporze z oponentem znany argument, że „Hitler też doszedł do władzy w drodze demokratycznych wyborów”.

Argument znany, ale nieprawdziwy, bo NSDAP nie uzyskała większości umożliwiającej samodzielne rządzenie i musiała zawiązać koalicję z DNVP (niemiecką narodową partią ludową) – wszelkie skojarzenia są tu oczywiście nieuprawnione – a Hitler nie został wybrany, lecz mianowany na kanclerza przez prezydenta von Hindenburga. Dopiero wybory w marcu 1933 r. dały mu miażdżącą przewagę się już potem, ale w atmosferze terroru i zastraszania obywateli (A. Bullock – „Hitler i Stalin. Żywoty równoległe”, 1994).

Pomimo ewidentnego fałszu argument wykorzystany przez red. Gozdyrę funkcjonuje z powodzeniem i jest wykorzystywany wtedy, gdy trzeba dać odpór przeciwnikom powołującym się na demokrację. Demokrację przemianowuje się wówczas na populizm, a zasadność wyboru zbija się „faktem historycznym” mającym potwierdzać omylność niektórych decyzji ludu, nawet tych najbardziej demokratycznych.

Może właśnie w takich przypadkach jak wczorajsza „Debata Gozdyry” w Polsat News przydałoby się zastosować jakieś sankcje wobec tych, co szerzą fake newsy?

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

I kto to mówi!

Potępiona przez media społecznościowe za plagiat pani redaktor z tvp – i zarazem wykładowca wyższej uczelni – chce teraz cenzurować media społecznościowe. Motywacja aż nadto zrozumiała.

https://x.com/jachcy/status/2038158432688095448?s=20

A w kontekście powracającej walki z dezinformacją i fake newsami (czy może raczej z wolnością słowa) warto przypomnieć teologiczne spory o fikcję: czy to ewidentne kłamstwo, czy raczej domena sztuki, która w ten sposób pokazuje prawdę. Jak pisze Ernst Kantorowicz („Misteria państwa” 2025, s. 203) w przeciwieństwie do starożytności, kiedy to fikcję w poezji uznawano za kłamstwo, zdominowane przez Kościół Katolicki średniowiecze było bardziej tolerancyjne. I dlatego św. Tomasz z Akwinu orzekł, że „fikcja nie tylko nie jest kłamstwem, ale wręcz może stanowić figura veritatis – figurę prawdy”.

I pewnie właśnie dlatego tak tępione są dzisiaj fake newsy – bo najczęściej one też są pewną figurą prawdy. Gdyby były zupełnie fałszywe, nie budziłyby niczyjego strachu, a więc i takich reakcji.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Czemu Ukraina dała się wciągnąć w proxy war?

Chyba już nikt nie ma wątpliwości, że wojna na Ukrainie została wywołana przez USA, które świadomie prowokowały Rosję przez wiele lat. Gdzie się teraz podzieją ci wszyscy, którzy twierdzili inaczej i swoich oponentów patrzących na świat realistycznie odsądzali od czci i wiary?

https://x.com/Glenn_Diesen/status/2037411818654568615?s=20

Pytanie tylko: czemu Ukraina dała się wciągnąć w taką awanturę? I czy kiedykolwiek zostanie rozliczony Załenski oraz politycy z innych krajów, którzy w pomarańczowych szalikach gardłowali na Majdanie, a potem przekonywali, że trzeba dalej brnąć w tę brudną wojnę.

Opublikowano Uncategorized | 2 Komentarze

Kościół kontra wierni?

Kardynał Ryś swoje, a wierni – zwłaszcza ci, uformowani w porządku przedsoborowym – swoje. Nie uznają żadnych wartości „judeochrześcijańskich”, bo pamiętają wciąż słowa pieśni „Przed tak wielkim Sakramentem upadajmy wszyscy wraz, niech przed Nowym Testamentem starych praw ustąpi czas”, a te słowa mówią o radykalnym zerwaniu, nie zaś o kontynuacji; tęsknią też za mszami po łacinie, które były dla wszystkich zrozumiałe, bo uczono tego na lekcjach religii w salach parafialnych i na katechezach; może najmniej brak im zabronionej już modlitwy „oremus et pro perfidis Judaeis”. Skoro nie są „wiarołomni”, to po co za nich się modlić? Nie to nie.

Czy chrześcijanie znów będą musieli zejść do katakumb? Ale tym razem w obawie przed prześladowaniami ze strony swych kapłanów. Tak rodzą się nowe kościoły, albo wracają te stare – prawdziwe i niezafałszowane.

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Zasada Tukidydesa, czyli pochwała stereotypów i uprzedzeń

„Pułapka Tukidydesa” to pojęcie dobrze znane politologom i często pojawiające się w aktualnej debacie politycznej. Ale oprócz opisanego (na przykładzie konfliktu Sparty i Aten) mechanizmu atakowania jakiegoś państwa wówczas, gdy jego rosnąca siła czy deklarowane zamiary zaczynają zagrażać interesom innego państwa, w „Wojnie peloponeskiej” nie brak innych cennych uwag historyka, z których każda zasługiwałaby na gruntowne rozpatrzenie i mianowanie kardynalną zasadą polityki międzynarodowej.

W innym miejscu swego dzieła Tukidydes pisze bowiem o tym, że „umiejętność zrozumienia danej kwestii z każdego punktu widzenia oznacza, iż dany człowiek jest kompletnie nieprzygotowany do działania” (III, 82, 4). A więc tak ceniona w nauce zdolność „obiektywnego” postrzegania zjawisk w praktyce oznacza paraliż woli i niezdolność podejmowania decyzji. Podobnie zresztą wypowiada się Walter Lippmann rozpatrując zalety stereotypów. Według niego główną wartością tych uproszczonych i tendencyjnych ujęć rzeczywistości jest właśnie to, że „chronią nas przed przyprawiającymi o zawrót głowy skutkami prób widzenia świata w sposób zrównoważony i całościowy” („Opinia publiczna”, 2020, s. 103). Społeczeństwo pozbawione uprzedzeń, dążące za wszelką cenę do neutralności w swych ocenach i poglądach ryzykuje to, że własne cele zestawi na równi z celami innych i w rezultacie nie będzie umiało skutecznie walczyć o to, czego potrzebuje lub pragnie. Te „ślepe plamki” stereotypów i wszelkich ideologii są w istocie narzędziem obrony i błogosławieństwem, bo pozwalają narodom realizować swoje interesy i widzieć cały świat z jednej określonej perspektywy: swojej własnej, a nie jakiejś „powszechnej” czy tym bardziej czyjejś cudzej.

Czy w polskim społeczeństwie, od wielu lat przyuczanym do mikromanii, ale też (co jest może jeszcze bardziej niebezpieczne) wdrażanym do liczenia się ze wszystkimi, tylko nie z samym sobą, do szanowania każdej tradycji, tożsamości i wrażliwości, lecz nie własnej i do służenia potrzebom innych, byle nie swoim – nie przydałaby się edukacja odwrotna? Taka, do której zachęca Tukidydes i Lippmann. Ten ostatni sformułował tę myśl dobitnie: „społeczeństwo pozbawione uprzedzeń, widzące rzeczywistość w zupełnie neutralny sposób jest tak nie do pomyślenia w jakiejkolwiek cywilizacji, o której by można rozmyślać z pożytkiem, że żaden model edukacji nie może się opierać na tym ideale” (s. 108).

Niestety, jak na razie polskie społeczeństwo jest edukowane w zupełnie inny sposób. Z widomymi już tego negatywnymi skutkami.

Opublikowano Uncategorized | 4 Komentarze

Św. Tomasz o imigracji i слабоумие Европы

Św. Tomasz napisał wszystko, co trzeba, by uchronić Europejczyków przed źle pojmowaną miłością bliźniego i zabezpieczyć ich przed niechcianą imigracją.

https://www.atlaspress.co/p/citizens-vs-foreigners-a-saints-perspective?utm_medium=android&triedRedirect=true

Jednak nie był w stanie uchronić ich przed nimi samymi. Jego nauki są do dziś aktualne, więc szkoda, że słaba na umyśle dzisiejsza Europa nie korzysta ze swego dziedzictwa. Ale takie są skutki starczego uwiądu i demencji.

https://youtu.be/z372gE01zhA?is=TDT2MUu_wnXpOOxv

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Doskonałość naukowa

Na środowym spotkaniu sekcji socjologii nauki PTS Krystian Szadkowski zreferował raport opracowany przez troje autorów (K. Szadkowski, J. Krzeski, O. Łojewska). Dotyczył on dyskursu doskonałości naukowej, który narzucono, aby zamaskować, że chodzi tu jedynie o mobilizację środowiska akademickiego na rzecz bezkosztowego polepszania systemu w warunkach realnego spadku budżetu nauki, zapoczątkowanego w okresie terapii szokowej. Kto naiwny, ten dał się zwieść muzyce słów. Stąd właśnie wzięły się hasła umiędzynarodowienia (co doprowadziło do tego, że w 2022 roku 1/3 wszystkich publikacji polskich autorów w Web of Science to artykuły wydane przez jednego wydawcę o nieciekawej reputacji), stąd pomysły na parametryzację i ewaluację i wiele innych koncepcji recytowanych z namaszczeniem przez decydentów, ale skutkujących coraz większymi absurdami i patologiami. W tej mętnej wodzie pływają z powodzeniem jedynie „kompradorscy rzecznicy dyskursu doskonałości”, jak to ujął ktoś z dyskutantów, a więc ci wszyscy, którzy wprawdzie sami nie umieją pracować twórczo, ale za to chętnie udzielają się w różnych ciałach i decydują o losie prawdziwych naukowców. Nie ma więc co ukrywać – jak słusznie ujęła to Barbara Fatyga: „naukowcy naukowcom zgotowali ten los”. Spotkanie zakończyło się jednak optymistycznym akcentem, stwierdzono bowiem, że polskiej nauce nie grozi śmierć. Umarła bowiem już dawno temu.

Dodatkową pociechą może być lektura wywiadu z obecną Panią Minister resortu nauki – pod takim przewodem na pewno nie grozi jakakolwiek zmiana kursu.

https://zero.pl/news/patologie-na-polskich-uczelniach-wiceminister-zapowiada-nowe-obowiazki

https://x.com/ADybczynsk9367/status/2023388108503351415?s=20

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz

Niemcy? Niereformowalni!

Swojego czasu Churchill proponował, by (tak dla zasady, profilaktycznie) co pięćdziesiąt lat bombardować Niemcy. Wiele przemawia za tym, że miał rację – na przykład fotografia roześmianych polityczek niemieckich z walizkami należącymi do ofiar nazizmu. Oto trzy w jednym: ordynarny, germański szaber, niemiecki brak taktu i szwabskie poczucie humoru.
https://x.com/PanCogito7/status/2027791652593553547?s=20

W sposób bardziej zniuansowany, jak na filozofa przystało, wypowiedział się w tej kwestii Theodor Adorno: „na pytanie, co począć z pobitymi Niemcami, umiałbym dać tylko dwojaką odpowiedź. Po pierwsze – za nic, pod żadnym warunkiem nie chciałbym być katem ani udzielać katom pełnomocnictw. Po drugie – nie chciałbym powstrzymywać, a już na pewno nie za pomocą ustaw, nikogo, kto mści sie za to, co się stało. Jest to odpowiedź na wskroś niezadowalająca, sprzeczna wewnętrznie i kpiąca sobie na równi z uogólnień i z praktyki. Ale bład tkwi może już w pytaniu, a nie dopiero we mnie” („Minima moralia” s. 60).

Stanowisko Adorna jest w gruncie rzeczy jednoznaczne i słuszne; poza tym przypomina odpowiedź, jakiej udzielił pewien francuski król szlachcicowi, gdy ten błagał go o ułaskawienie, bo bał się kary śmierci za zabicie przeciwnika w pojedynku. Król odparł mu następująco: ułaskawiam ciebie, ale też od razu ułaskawiam tego, kto ciebie zabije. Rzadki to przypadek, ale – jak widać – zdarza się, że monarcha decyduje jak filozof, a filozof rozumuje jak monarcha.

Opublikowano Uncategorized | 4 Komentarze

Nauka – między centrum a peryferiami

Właśnie ukazała się książka czworga autorów z Uniwersytetu Civitas dotycząca przyczyn, mechanizmów i przejawów funkcjonowania podziału nauki globalnej na centralne i peryferyjne pola akademickie.

Badacze podchodzą do zagadnienia interdyscyplinarnie (z perspektywy socjologii, filozofii, politologii i nauk o zarządzaniu), a także stosują podwójną optykę: patrzą na zjawisko „przez lunetę” i „przez mikroskop” (wedle trafnego rozróżnienia Antoniny Kłoskowskiej). Znaczy to, że analizują problem w skali makro, globalnej, ale też mikro, czyli lokalnej, szczególnie wiele uwagi poświęcając przypadkowi Polski i jego rozlicznym uwarunkowaniom – historycznym, społecznym oraz kulturowym.

Wnioski, jakie można wyprowadzić z lektury tej pozycji, da się sprowadzić do następującej konkluzji: układ centrum-peryferie jest nie tyle stanem obiektywnym, ile raczej konstruktem narzuconym i zaakceptowanym przez wszystkie strony. O jego statusie nie przesądzają bowiem obiektywne wartości skumulowane jakoby na jednym biegunie przy jednoczesnym ich deficycie na biegunie drugim, ale uznanie, że taki stan rzeczy ma miejsce. Motywacja strony uprzywilejowanej jest jasna, dużo więcej trudności nastręcza rozwikłanie motywacji strony drugiej. Chyba najtrafniej ocenił to Theodor Adorno pisząc o czołobitnym podziwie „murzyńskich studentów i Syjamczyków w Oxfordzie” wobec wszystkiego, co zachodnie, europejskie, cywilizowane. Przejawia się to w formie „gotowości, by z przyswajaniem rzeczy nowych, łączyć bezmierny respekt dla rzeczy zinstytucjonalizowanych, liczących się, uznanych” („Minima moralia”, s. 55).

Taki właśnie czołobitny respekt cechował polskich socjologów, którzy w latach sześćdziesiątych mieli okazję zetknąć się z socjologami amerykańskimi, przez których byli traktowani „jak małpy, które mówią po ludzku” (J. Kilias – „Goście ze wschodu”, s. 246), mogli przejąć ich metody ankietowe, zaprzepaszczając jednocześnie dwie bogate tradycje będące wcześniej „wizytówką” polskiej socjologii w świecie, to znaczy metodę monograficzną i dokumentów osobistych.

Czym zaowocowała taka strategia po latach? Pisze o tym Mikołaj Pawlak w pracy „Tying Micro and Macro” (2018), gdzie analizuje koncepcję Stefana Nowaka „próżni socjologicznej”, przemianowanej następnie na „próżnię społeczną” (s. 102). Jego ocena bezkrytycznego importu do Polski metodologii uznanej wówczas za pozytywistyczną, wyrafinowaną i uniwersalną jest krytyczna, bo Pawlak zwraca uwagę na fałszywe przesłanki takich przeświadczeń i pokazuje, do czego doprowadziła: cały ten paradygmat jest dziś „out of fashion” (może imponować tylko „ostatnim pozytywistom” w rodzaju Piotra Sztompki), a oparte na nim badania „are also outdated” (s. 108).

Jaki morał płynie z tej historii? Zamiast naśladować naukę w Centrum, akceptując tym samym ustalone podziały i hierarchie, lepiej uprawiać naukę po swojemu: kontynuować rodzime tradycje, dbać o suwerenność intelektualną (K. Romaniszyn) i nie ulegać mentalnej kolonizacji (E. Domańska), bo ta toruje drogę tylko epigońskiemu naśladownictwu i umacnia status peryferyjny. Natomiast „epistemiczny patriotyzm” (K. Abriszewski) pozwala uwolnić się od zależności i ustanawiać swoje własne centra – spychając tym samym wszystkie inne na peryferie.

Opublikowano Uncategorized | 4 Komentarze

Planeta płonie czy jednak nie płonie?

Kiedy nastały siarczyste mrozy, Prezydent Trzaskowski nie pozwolił ustawić koksowników w Warszawie – „bo planeta płonie”! Ale zaraz potem pozwolił na rajd Mikołajów, którzy przejechali przez Warszawę na swoich ryczących motorach.

Teraz w Estonii zorganizowano imprezę rozrywkową – wyścigi natowskich czołgów. Sygnał dla Putina, że NATO się nudzi? Ale można być pewnym, że jeśli po wyścigach zaserwowano napoje, to w styropianowych kubeczkach i z papierową słomką. Wszystko w trosce o Planetę!

https://x.com/TribunePop23/status/2030701195803668817?s=20

Opublikowano Uncategorized | Dodaj komentarz